محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

شناسایی مناطق مستعد دفن و دپوی زباله در شهرستان کامیاران با اعمال مناطق ممنوعه

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

حمید گنجائیان 1
مینا شاه جمالی 1
اعظم ابراهیمی 2
مرتضی اکبریان 3

1 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران

3 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2025.500751.1458
چکیده
مقدمه: شناسایی مناطق مستعد دفن و یا دپوی زباله برای مسؤولان و برنامه­ریزان بسیار حائز اهمیت است. مناطق مختلف تحت تأثیر وضعیت هیدرواقلیمی، زمین­شناسی و ژئومورفولوژی، پتانسیل­­های متفاوتی جهت ایجاد سایت­های دفن و یا دپوی زباله دارند. از جمله مناطقی که با محدودیت­های زیادی در این زمینه مواجه است، شهرستان کامیاران در استان کردستان است. شهرستان کامیاران تحت تأثیر وضعیت لیتولوژی و هیدرواقلیمی، دارای منابع کارستیک توسعه یافته است و با توجه به این‌که مناطق کارستیک حساسیت بالایی در برابر آلودگی دارند، بنابراین مکان­یابی سایت­های دفن و یا دپوی زباله در این شهرستان باید با حساسیت بالایی صورت گیرد. با توجه به حساسیت بالای شهرستان کامیاران در برابر آلودگی و همچنین با توجه به این‌که در این مورد مطالعات جامعی صورت نگرفته است، در این پژوهش بر مبنای پارامترهای طبیعی و انسانی، به شناسایی مناطق مستعد دفن و یا دپوی زباله در شهرستان کامیاران پرداخته شده است.
مواد و روش‌ها: بر مبنای مطالعات کتابخانه­ای، نظرات کارشناسان و وضعیت منطقه، 12 پارامتر وضعیت بارش، تراکم پوشش گیاهی، فاصله از گسل، لیتولوژی، فاصله از نقاط شهری، فاصله از نقاط روستایی، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده اصلی، ارتفاع، شیب، فاصله از ژئوسایت­ها و فاصله از سایت­های فرهنگی به­منظور شناسایی مناطق مستعد دفن یا دپوی زباله در شهرستان کامیاران انتخاب شده است. در مرحله دوم، با استفاده از روش وزن­دهی ضریب نسبی به پارامترها وزن داده شده است. در مرحله سوم، لایه­های اطلاعاتی وارد نرم­افزار IDRISI و نهایت با استفاده از روش ترکیب خطی وزن­دار (WLC) با هم ترکیب شده و نقشه نهایی مناطق مستعد دفن یا دپوی زباله در شهرستان کامیاران تهیه شده است.. در مرحله چهارم، لایه مناطق ممنوعه بر روی نقشه پهنه­­بندی شده اعمال شده است. لایه مناطق ممنوعه بر اساس مطالعات کتابخانه­ای، نظرات کارشناسان و وضعیت منطقه تهیه شده است. پس از تهیه لایه مناطق ممنوعه، لایه مناطق ممنوعه بر روی نقشه نهایی به‌دست آمده از مدل WLC اعمال شده است و در نهایت، نقشه نهایی مناطق مستعد دفن و یا دپوی زباله در شهرستان کامیاران تهیه شده است.
نتایج: در این پژوهش به­منظور شناسایی مناطق مستعد دفن زباله در شهرستان کامیاران، از 12 پارامتر طبیعی و انسانی استفاده شده است. بر اساس نتایج حاصله، فقط بخش­های کمی از مناطق میانی شهرستان کامیاران، مستعد دفن و یا دپوی زباله هستند. در واقع با توجه به تراکم ژئوسایت­ها و سایت­های فرهنگی، تراکم خطوط گسلی، نوع لیتولوژی و همچنین وضعیت هیدرولوژی، فقط بخش­های کمی از شهرستان کامیاران مناسب برای دفن و یا دپوی زباله است. با توجه به حساسیت بالای مناطق دفن و یا دپوی زباله، در این بخش بر مبنای مطالعات کتابخانه­ای، نظرات کارشناسان و همچنین وضعیت منطقه، مناطق ممنوعه دفن زباله در شهرستان کامیاران شناسایی شده است.
بحث: بر اساس نتایج حاصله، حدود 633 کیلومترمربع از وسعت شهرستان کامیاران که جزء حریم نقاط شهری، رودخانه­­ها و سدهای شهرستان است، به دلیل پتانسیل آسیب­پذیری بالایی که دارند، جزء مناطق ممنوعه شهرستان کامیاران به­منظور ایجاد سایت دفن زباله هستند. مجموع نتایج حاصله از ارزیابی پارامترها، اجرای مدل WLC و اعمال مناطق ممنوعه نشان داده است که فقط 148 کیلومترمربع از وسعت شهرستان کامیاران (معادل 2/7 درصد از کل وسعت شهرستان) که عمدتاً منطبق بر مناطق میانی شهرستان کامیاران است به دلیل دور بودن از مناطق ممنوعه، دور بودن از ژئوسایت‌­ها و سایت­‌ها فرهنگی و دور بودن از خطوط گسلی، مستعد دفن زباله هستند. بر مبنای نتایج بدست آمده از این تحقیق می­‌توان گفت که شهرستان کامیاران از نظر محیط‌زیستی دارای حساسیت بالایی است، بنابراین در برنامه­‌ریزی­‌های مختلف محیطی از جمله برنامه‌­ریزی برای دفن زباله، باید به پارامترهای محیطی و خصوصاً پارامترهای طبیعی این شهرستان توجه ویژه­ای شود.

کلیدواژه‌ها

دفن زباله
آلودگی
WLC
شهرستان کامیاران

موضوعات

  1. Abbas-Nejad, J., Yarmoradi, Z. and Sarafrouzeh, F., 2017. Locating landfills in Maku city using fuzzy and Boolean methods. Geographical Planning of Space, 7 (24), 87-98. https://gps.gu.ac.ir/article_50831.html (In Persian)
  2. Abdolmaleki, M. and Ganjaeian, H., 2021. Potential assessment of areas prone to ecotourism development in Kamyaran County. Geography and Human Relations, 3 (12), 472-460. https://doi.org/10.22034/gahr.2021.283683.1533 (In Persian)
  3. Ajibade, F.O., Olajire, O., Ajibade, T., Nwogwu, N., Alo, A., Owolabi, T.A. and Adewumi, J.R., 2019. Combining multicriteria decision analysis with GIS for suitably siting landfills in a Nigerian state. Environmental and Sustainability Indicators, 3-4. https://doi.org/10.1016/j.indic.2019.100010
  4. Arshad, M., Abul, Hasan, M., Al Mesfer, M., Al Alwan, B.A., Qureshi, M.N. and Eldirderi, M., 2023. Sustainable landfill sites selection using geospatial information and AHP-GDM approach: A case study of Abha-Khamis in Saudi Arabia. Heliyon, 9(6). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e16432
  5. Aqsaei, H. and Sori, B., 2017. Locating urban waste landfills using spatial information techniques- case study: Sanandaj city. Environmental Research, 8 (15), 229-215. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20089597.1396.8.15.25.1 (In Persian)
  6. Chang, N.B., Parvathinathan, G. and Breeden, J.B., 2008. Combining GIS with fuzzy multicriteria decision-making for landfill siting in a fast-growing urban region. Environmental Management, 87 (1), 139-153. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2007.01.011
  7. Ganjaeian, H., 2020. Geomorphological hazards of urban areas, study methods and control strategies. Entekhab publication, P144. https://www.gisoom.com/book/11628118 (In Persian)
  8. Ganjaeian, H., Rezaei Arefi, M., Peysoozi, T., Emami, K. 2021. Zonning susceptible areas of landslide using WLC and OWA methods -A case study in Mountain cliff Khan, Iran. Sustainable Earth Trends, 1(2), 35-43. https://doi.org/10.52547/sustainearth.1.2.43
  9. Ganjaeian, H., Yamani, M., Goorabi, M. and Maghsudi, M., 2024. Evaluating the Impacts of Earthquake in Ezgele, Kermanshah (Iran) (Occurred on 2017/11/12). Current Research in Environmental Science and Ecology Letters, 1(1), 1-10. http://dx.doi.org/10.33140/CRESEL.01.01.06
  10. Kaamo Ayaim, M., Fei-Baffoe, B., Sulemana, A., Miezah, K. and Adams, F., 2019. Potential sites for landfill development in a developing country: A case study of Ga South Municipality, Ghana. Heliyon, 5 (10).https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e02537
  11. Maghsoudi, M., Ganjaeian, H., Talari, A. and Amani, K., 2016. Evaluation of the Contributing Factors in Development and Zoning Karst in Palangan Zone by Using Fuzzy Logic and ANP. Open Journal of Geology, 6(6). http://dx.doi.org/10.4236/ojg.2016.66039
  12. Maghsoudi, M., Ganjaeian, H., Safdari, E. and Abdolmaleki, M., 2019. Identification and evaluation of pre-geosites in Zanjan Province and assessment of its impact on sustainable tourism development. Tourism Management Studies, 14 (48), 178-149. https://doi.org/10.22054/tms.2020.28234.1804 (In Persian)
  13. Mitab, B.T., Hamdoon1, R.M. and Say, K.N., 2023. Assessing Potential Landfill Sites Using GIS and Remote Sensing Techniques: A Case Study in Kirkuk, Iraq. International Journal of Design & Nature and Ecodynamics, 18 (3), 643-652. https://doi.org/10.18280/ijdne.180316
  14. Mohammahkhan, S., Ganjaeian, H., Shahri, S. and Abbaszade, A., 2019. Predicting the trend of urban development toward hazardous areas using multi temporal images (Case Study: Marivan City). Scientific- Research Quarterly of Geographical Data (SEPEHR), 28(110), 107-117. https://doi.org/10.22131/sepehr.2019.36615 (In Persian)
  15. Mvula, R.L.S., Mundike, J. and Nguvulu, A., 2023. Spatial suitability analysis for site selection of municipal solid waste landfill using hybrid GIS and MCDA approach: The case of Kitwe, Zambia. Scientific African, 21. https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2023.e01885
  16. Nasertorabi, E., Mottahari, S., Samdyar, H. and Azadbakht, B., 2022. Identification and prioritization of environmental risks of landfills and waste incineration plants and their impact on the urban environment using the fuzzy analytic hierarchy process (FAHP). Geography (Regional Planning), 12(46), 794-774. https://doi.org/10.22034/jgeoq.2022.146944 (In Persian)
  17. Nayyeri, H., Salari, M., Ganjaeian, H. and Amani, K., 2017. Geomorphological Assessment of Land Suitability for the Physical Expansion of Sanandaj City Applying Restricted Areas. Geographical Urban Planning Research (GUPR), 5(1), 127-145. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2017.63213 (In Persian)
  18. Negahban, S., Ganjaeian, H., Ebrahimi, A. and Gheysarian, S.S., 2025. Analysis of the Roles of Environmental Factors in the Occurrence of Floods Using the Google Earth Engine System (Case Study: West of Golestan Province). Geography and Environmental Planning, 35(4), 1-18. https://doi.org/10.22108/gep.2024.142342.1659 (In Persian)
  19. Negahban, S., Ganjaeian, H., Ebrahimi, A. and Emami, K., 2019. Monitoring and predicting the trend of changes in residential areas using multi-timed images (Case study: Songhor city). Journal of the Earth and Space Physics, 45(2), 343-354. https://doi.org/10.22059/jesphys.2019.275076.1007084 (In Persian)
  20. Negahban, S., Ganjaeian, H., Feraydooni Kordestani, M. and Cheshmeh Sefidi, Z., 2019. Assessing the physical development of cities and extending to geomorphological prohibited areas Using LCM (Case Study: Sanandaj City). Journal of Natural Environmental Hazards, 8(20), 39-52. https://doi.org/10.22111/jneh.2018.21943.1317 (In Persian)
  21. Negahban, S., Peysoozi, T., Ganjaeian, H. and Norozi, M., 2021. Identify areas prone to landslide and vertical displacement using Radar images (Case study: Lavasan urban area and urban margin). Journal of Geography and Environmental Hazards, 10(3), 1-18. https://doi.org/10.22067/geoeh.2021.71728.1094 (In Persian)
  22. Pourahmad, A., Rajaei, S.A. and Rahmani Asl, M., 2019. Zoning and determining the suitability of land for urban waste landfills using the AHP-Fuzzy method in a GIS environment - case study: Qaleganj city. Sepehr, 28 (109), 121-107. https://doi.org/10.22131/sepehr.2019.35641 (In Persian)
  23. Safari Namivandi, M., Ganjaeian, H., Nosrati, M. and Mohammadian, K., 2024. Identification of flooded areas and analysis of factors influencing its occurrence (Case study: Southeast of Sistan and Baluchestan province). Quantitative Geomorphological Research, 13(2), 181-194. https://doi.org/10.22034/gmpj.2024.449586.1494 (In Persian)
  24. Saffari, A., Ganjaeian, H., Fereydouni-Kordestan, M. and Heydari, Z., 2019. Investigating geotourism capabilities using assessment and zoning methods (case study: Divandarreh and Saqqez counties). Geographical Planning of Space, 9 (31), 141-156. https://doi.org/10.30488/gps.2019.90115 (In Persian)
  25. Salari, M., Nayyeri, H., Ganjaeian, H. and Amani, K., 2020. Assessment and Prediction of the process of expansion of residential areas with Geomorphological Approach and Environmental Management (Case Study: Paveh City). Quantitative Geomorphological Research, 9(1), 86-101. https://doi.org/10.22034/gmpj.2020.109536 (In Persian)
  26. Salari, M., Nayeri, H., Amani, K. and Ganjaeian, H., 2017. Locating Suitable Directions for Kamyaran Urban Development through a Hazardology Approach based on the Application of Geomorphologically Restricted Areas. Environmental Management Hazards, 4(4), 419-436. https://doi.org/10.22059/jhsci.2018.252694.341 (In Persian)
  27. Şener, S., Şener, E., Nas, B. and Karaguzel, R., 2010. Combining AHP with GIS for landfill site selection: A case study in the Lake Beyşehir catchment area (Konya, Turkey). Waste Management, 30 (11), 2037-2046. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2010.05.024
  28. Tabeshi, S., Nourikhan-Yordi, M., Dosti, M. and Ganjaeian, H., 2020. Presenting a proposed model for locating sports venues using a combined WLC and AHP model (case study: Tabriz city). Sports Management and Development, 9 (21), 22-2. https://doi.org/10.22124/jsmd.2020.4096 (In Persian)
  29. Tajaldini, A., Sabzi, Z. and Zarif, Z., 2022. Feasibility study of selecting a suitable landfill site in Karaj city with a sustainable development approach using a combination of GIS and fuzzy AHP method. Sepehr, 31 (123), 177-155. https://doi.org/10.22131/sepehr.2022.699920 (In Persian)
  30. Taye, G., Teklesilassie, T., Teka, D. and Kassa, H., 2023. Assessment of soil erosion hazard and its relation to land use land cover changes: Case study from alage watershed, central Rift Valley of Ethiopia. Heliyon, 9(8), https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18648
  31. Yang, X., Jia, C., Yao, Y., Yang, T. and Shao, S., 2024. Precise management and control around the landfill integrating artificial intelligence and groundwater pollution risks. Chemosphere, 364. 
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 10، شماره 87
بهار 1404
صفحه 1-15

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما