محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

بررسی ارتباط بین متغیرهای اقلیمی و رشد بهره‌وری کل عوامل تولید گندم دیم (مورد مطالعه: استان اصفهان)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

نیلوفر دادگستر دارانی
اعظم رضایی
رامتین جولایی
فرشید اشراقی

گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2025.480154.1417
چکیده
مقدمه: با توجه به محدودیت منابع و افزایش جمعیت و نیاز به حصول حداکثر ستانده با لحاظ ‌نمودن نیاز نسل‌های آینده و دستیابی به توسعه پایدار، بر اهمیت توجه به بهره‌وری بخش کشاورزی می‌افزاید. تغییرات اقلیم پیامدهای جدی بر بهره وری کشاورزی و ثبات اقتصادی کشورهای در حال توسعه دارد. لذا مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط متغیرهای اقلیمی و رشد بهره‌وری کل عوامل تولید گندم دیم در اقلیم های مختلف استان اصفهان انجام شد.
مواد و روش ها: آمار و اطلاعات مورد نیاز زراعی شامل میزان کود مصرف‌شده، میزان سموم مصرف‌شده (مجموع علف‌کش، حشره‌کش، قارچ‌کش و سایر)، متوسط تعداد نفر-روزکار، هزینه تولید و میزان تولید به تفکیک شهرستان های استان اصفهان از جهاد کشاورزی استان و نرخ سود بانکی یک‌ساله از بانک مرکزی طی دوره زمانی 1401-1383 جمع‌آوری شد. داده های اقلیمی شامل متغیرهای بارش ماهانه، متوسط دمای سالانه، متوسط حداقل و حداکثر دمای سالانه، از سازمان هواشناسی کل دریافت گردید. جهت تعیین مقدار رشد بهره وری کل عوامل تولید گندم دیم به عنوان یکی از مهمترین محصولات منطقه، از روش مانده‌سولو و برای تخمین تابع تولید از تکنیک داده‌های تلفیقی به روش اثرات ثابت استفاده گردید. جهت بررسی ارتباط متغیرهای اقلیمی و رشد بهره وری کل عوامل تولید گندم دیم به تفکیک اقلیم های موجود در استان اصفهان (1- اقلیم گرم و خشک و بیابانی، 2- اقلیم نیمه خشک، 3- اقلیم‌های کوهستانی و سرد و 4- نیمه‌کوهستانی و نیمه‌سرد و نیمه‌خشک) از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد.
نتایج: براساس معنی‌داری ضرایب، خوبی برازش مدل و تعداد ضرایب معنی‌دار تابع تولید کاب-داگلاس به عنوان تابع ارجح تولید گندم دیم در استان اصفهان انتخاب گردید. شیب خط روند، حاکی از رشد بهره وری کل عوامل تولید منفی گندم دیم در شهرستان چادگان، نماینده اقلیم کوهستانی و ‌سرد است. به‌طور کلی بیشترین روند رشد بهره وری برای محصول گندم دیم، مربوط به شهرستان سمیرم با 0855/0 واحد، نماینده اقلیم نیمه‌کوهستانی و نیمه‌سرد و کمترین میزان رشد مثبت نیز مربوط به شهرستان فریدن، نماینده اقلیم کوهستانی و سرد است. به علاوه، ارتباط بین متغیرهای اقلیمی و رشد بهره وری کل عوامل تولید نشان داد که متغیرهای میانگین حداقل دما و شدت بارش، تأثیر منفی و معنی‌دار و متغیر میانگین دما تأثیر مثبت و معنی‌دار بر رشد بهره وری کل عوامل تولید گندم دیم در استان اصفهان داشته ‌است.
بحث: عوامل اقلیمی با رشد بهره وری کل عوامل تولید گندم دیم در استان اصفهان ارتباط معنادار دارند. در این راستا اگرچه عوامل جغرافیایی و اقلیمی به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در بهره‌وری کشاورزی است که کنترل آن به‌طور مستقیم از دسترس سیاست‌گذاران خارج است؛ اما با بررسی تاثیرات این عوامل می‌توان اثرات سو آن را بر رشد بهره‌وری کل عوامل تولید در بخش کشاورزی مدیریت کرد.

کلیدواژه‌ها

تکنیک داده های تلفیقی
شدت بارش
گندم دیم
روش مانده‌سولو

موضوعات

  1. Akbari, M., Rezaee, A., Shirani bidabadi, F. and eshraghi, F., 2022. 'Investigating the relationship between climate change and Total Factor productivity growth of rainfed barley in Iran', Agricultural Economics, 16(1), pp. 81-97.
    doi: 10.22034/iaes.2022.540042.1877
  2. Amirahmadi, A. and Abbasnia, M., 2022. 'Regionalization of Climate at Isfahan Province by Using New Statistical Techniques', Journal of Arid Regions Geographic Studies, 1(1), pp. 53-68.
  3. Amini, A., 2006. Measuring and Analyzing productivity trend by economic sectors of Iran. Planning and Budgeting Journal. Volume 10, Num. 4, pp 73-110.
  4. Baniasadi, M. and Jalaei Esfandabadi, A., 2015. Analysis of the effect of technology spillovers on the growth of Total Factor Productivity in the agricultural economy and development. 27(107). pp 133-163
  5. Basiri sadr, M., Akhbari, M., Faraje rad, A. and Borna, R., 2021. 'Mapping the regions of the country of Iran based on geopolitical indicators of climate change impacts', Journal of Natural Environmental Hazards, 10(27), pp. 123-144. doi: 10.22111/jneh.2020.33474.1629
  6. Bernard, B., Song, Y., Mulinga, N., Hena, S. and Wang, X., 2023. A nonparametric analysis of climate change nexus on agricultural productivity in Africa: implications on food security. Renewable Agriculture and Food Systems , Volume 38 , 2023 , e9; https://doi.org/10.1017/S1742170522000424
  7. Deylami, A., Joolaie, R., rezaee, A. and Keramatzadeh, A., 2019. 'Investigating the Effects of Climate Change on the Yield, Gross Margin and Cropping Pattern of Gorgan County', Agricultural Economics, 13(2), pp. 137-160. doi: 10.22034/iaes.2019.111696.1712
  8. Esmaeili, R., Gandomkar, A. and Ghayour, H., 2012. Zoning the amount of climatic changes from the perspective of the future climatic period (A case study of Razavi Khorasan Province). Scientific-research journal of geography and environmental planning. 2012. SNN 41.1.2013. pp 35-52.
  9. Faraz, M., Nadeem, N., Mehmood, H. Z. and Ahsan, M.B., 2023. Impact of Climate Change on Total Factor Productivity of Agriculture in District Multan. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 11(2), 2532–2546. https://doi.org/10.52131/pjhss.2023.1102.0545
  10. Haji Rahimi, M., Sharifii, F. and Asaadi, M.A., 2024. The Impact of Climate Change on Cereal Production and Food Security in Iran. Journal of the Climate Change research, 5 (20), pp 65-78
  11. Iheonu, C., Asongu, S., Emeka, E.T. and Orjiakor, E., 2022. Climate Change and Agricultural Productivity in West Africa. European Xtramile Centre of African Studies, WP/22/065.
  12. IPCC, 2018: Annex I: Glossary [Matthews, J.B.R. (ed.)]. In: Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 541-562.
  13. Jahangard, E., Taee, H. and Naderi, M., 2012. 'Analysis of total factor productivity in Iran: an intersectoral linkage approach', Iranian Journal of Trade Studies, 16(63), pp. 51-85.
  14. Joshi, K., Lachaud, M.A. and Solís, D., Alvarez, S., 2022. Impacts of Climatic Variability on Agricultural Total Factor Productivity Growth in the Southern United States. Environments. 9, 129. https://doi.org/10.3390/environments9100129
  15. Letta, M. and Tol, R., 2019. Weather Climate and Total Factor Productivity. Environmental and Resource Economics. Vol. 73(1), pp. 283-305.
  16. Mayorga, J., Villacis, A. and Mishra, A.K., 2023. Feeling the Heat: High Temperatures and Farm-level Agricultural Productivity.
  17. Mozafari, S., Rezaee, A., Shirani Bidabadi, F. and Eshraghi, F., 2023. Analysis of Total Factor Productivity Growth of the Agricultural Sector in Selected Member Countries of the Organization of the Islamic Conference. Economic Growth and Development Research, 13(52), 118-107.‏ 
  18. Mozaffari, S.S., Rezaee, A., Shirani Bidabadi, F., Eshraghi, F. and Zamani, O., 2024. Assessing climate change impacts on agricultural total factor productivity in selected organization of islamic cooperation (OIC) countries. Environment, Development and Sustainability, 1-19.‏
  19. Rahman, S., Anik, A.R. and Sarker, J.R., 2022. Climate, Environment and Socio-Economic Drivers of Global Agricultural Productivity Growth. Land 11(4), 512. https://doi.org/10.3390/land11040512
  20. Soltani Mohammadi, A., Mollaienia, M.R. and Ajam Zadeh, A., 2019. 'Assesment of Climate Change Effect on Temperature and Precipitation Based on Fourth and Fifth IPCC reports (Case study: Isfahan Province)', Irrigation Sciences and Engineering, 42(2), pp. 1-16. doi: 10.22055/jise.2017.19075.1373.
  21. Song, Y., Zhang, B., Wang, J. and Kwek, K., 2022. The impact of climate change on china’s agricultural green total factor productivity. Technological Forecasting and Social change, 185, 122054. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.122054
  22. Xiang, T., Malik, T.H., Hou, J.W. and Ma, J., 2022. The Impact of Climate Change on Agricultural Total Factor Productivity: A Cross‑Country Panel Data Analysis. Agriculture. 12, 2123, pp 1961–2013. https://doi.org/10.3390/agriculture12122123
  23. Zhong Zh., Hu, Y. and Jiang l., 2019. Impact of Climate Change on Agricultural Total Factor Productivity Based on Spatial Panel Data Model: Evidence from China. Sustainability. 11, 1516; doi:10.3390/su11061516.
  24. Zou, Z., Li, C., Wu, X., Meng, Z. and Cheng, C., 2024. The effect of day-to-day temperature variability on agricultural productivity. Environmental Research-Letters, Volume 19, Number 12. 10.1088/1748-9326/ad8ede
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 10، شماره 88
ویژه‌نامه تغییر اقلیم
تابستان 1404
صفحه 83-97

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما