طبقه‌بندی زمین شناختی سواحل خلیج‌های کنارک و پزم با استفاده از روش طبقه بندی استاندارد اکولوژیک زیستگاههای ساحلی دریایی (CMECS)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار

2 دانشگاه علوم دریایی چابهار

10.22034/envj.2026.487191.1429
چکیده
زیستگاهها و مناطق ساحلی به عنوان با ارزش ترین مناطق دریایی محسوب شده و اهمیت خاصی به لحاظ حفاظت، گردشگری و جاذبه‌های طبیعی و محیط زیست دارند. طبقه بندی زیستگاه‌های دریایی، یک بخش از تحقیقاتی است که انواع زیستگاه‌های گسسته را درون یک مقیاس فضایی تعریف کرده و هدف اصلی از این طبقه‌بندی، تهیه یک زبان است که داده ها و اطلاعات مربوط به زیستگاه‍ها بتوانند با استفاده از آن ارتباط برقرار کرده و مدیریت شوند. دو خلیج کنارک و پزم از تنوع اکوسیستمی و زیستگاهی بالایی برخوردار بوده که اهمیت بوم شناختی آنها را مطرح می سازد. در این تحقیق هدف آن است که محدوده های اکوسیستمی و ژئوفرم‌های زمین شناختی غالب هر منطقه با استفاده از روش طبقه بندی CMECS تعیین گردند. طبقه بندی زیستگاههای ساحلی دو خلیج کنارک و پزم با استفاده از آخرین نسخه‌ی سیستم CMECS انجام گرفت. با پیمایش در طول نوار ساحلی هر منطقه و با توجه به عوارض زمین شناختی، زیرناحیه‌ها تعریف و مشخص شده و با توجه به روش طبقه‌بندی، محدوده نوار ساحلی از منطقه زیر کشندی تا ناحیه‌ی بالا جزرومدی (ناحیه اسپری) در نظر گرفته شد. بر اساس آنالیز پارامترهای روش طبقه‌بندی CMECS و با توجه به کدهای زمین شناسی، تمامی زیستگاه‌های ساحلی در دو منطقه‌ی خلیج پزم و کنارک جزء سیستم دریایی و نواحی بین کشندی و زیرکشندی و زیر سیستم نزدیک ساحل هستند. در بررسی جزء زمین شناسی سطحی با هدف تعیین خاستگاه بیوژنیک یا زمین شناسی بستر، زیر‌کلاس های تعریف شده درکلاسهای بسترهای صخره‌ای و بسترهای نامستحکم و در مجموع با 6 کد مختلف تعریف می شوند. بررسی کدهای زمین شناسی سطحی مناطق ساحلی خلیج پزم و کنارک نشان می دهد که تمام سواحل خاستگاه زمین شناسی داشته‌اند و بستر در هیچ یک از ناحیه ها با ساختارهای حاصل از فعالیت‌های موجودات زنده طبقه‌بندی نمی‌شود. همچنین کل منطقه مورد مطالعه در سطح مجموعه‌ی جغرافیای طبیعی در محدوده‌ی فلات قاره یا جزیره قرار گرفت. بر این اساس ژئوفرم های طبیعی شامل پهنه‌های ماسه‌ای، بخشهای صخره‌ای، کانال های جزر ومدی و حوضچه های جزرومدی در ناحیه ساحلی بودند که نشان دهنده تنوع بالای عوارض زمین شناختی و کاربرد روش CMECS در تعیین و شناسایی این ویژگیها است. در این پژوهش، استفاده از این مدل برای اولین بار است که در این بخش از سواحل مکران انجام می‌شود و لذا این روش و نتایج آن می‌تواند برای سایر محققان و همچنین موسسات مرتبط با علوم دریایی حائز اهمیت باشد. همچنین، با توجه به نسخه های قبلی، به نظر می رسد مجموع تغییرات اعمال شده کاربرد پذیری این نسخه را نسبت به نسخه‌های قبلی به مراتب افزایش داده است. متمایز بودن اجزای مختلف CMECS از هم به گونه‌ای است که هر کدام بخشی از ویژگی های محیط های دریایی و ساحلی را نمایش می‌دهند و در عین حال می توانند به صورت ترکیب با هم به کار رفته و نقشه برداری گردند و لذا این نوع سیستم کد گذاری ارتباط پژوهشگران و جوامع علمی را با مدیران منابع تسهیل کرده و به عنوان یک استاندارد مشترک در سازماندهی داده‌ها به کار می‌رود. علاوه براین پویایی و به روز رسانی مداوم CMECS با توجه به تجربه‌ی کاربرد آن در محیطهای دریایی سراسر دنیا در بهبود آن موثر خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 19 اردیبهشت 1405