مقدمه: اندازه‌گیری «رفتار تصادفی» شاخص‌های محیط‌زیستی به‌منظور تعیین میزان تداوم و اثربخشی سیاست‌های محیط‌زیستی مهم است. از یک سو، اگر یک شاخص اکولوژیکی، نامانا و حاوی ریشه واحد (فرآیند گام تصادفی) باشد، در صورت واردآمدن شوک به آن، نوسانات ایجادشده میرا نخواهد بود و می‌تواند اثرات دائمی بر محیط‌زیست داشته باشد. از سوی دیگر، اگر شاخص اکولوژیکی ایستا (مانا) باشد، اثرات شوک‌ها، موقتی است و سری به میانگین بلندمدت یا مسیر روند خود باز می‌گردد. در این حالت، شوک‌هایی مانند نوآوری‌ها یا مداخلات سیاستی در درازمدت بر کیفیت محیط‌زیست تأثیری ندارند. همچنین، اگر شاخص اکولوژیکی، نامانا باشد، روند گذشته این متغیر کاربردی در پیش‌بینی وضعیت آتی ندارد و یا در نهایت تأثیر بسیار اندکی بر این پیش‌بینی می‌گذارد و به عکس، در صورت مانا بودن می‌توان از مقادیر گذشته و تغییرات آن برای پیش‌بینی روند آینده متغیر استفاده کرد. بر این اساس، این پژوهش با هدف اندازه‌گیری رفتار تصادفی و بررسی پایداری و تداوم شوک‌ها به بخش‌های مختلف محیط‌زیست در ایران انجام شده است.
مواد و روش‌ها: مطالعه توصیفی-تحلیلی و کاربردی حاضر با استفاده از داده‌های سری زمانی سال‌های 2022 -1961 به بررسی پایداری و تداوم شوک‌ها به شاخص‌های محیط‌زیستی در ایران با استفاده از سه شاخص کلی ردپای اکولوژیکی (EF)، ظرفیت بیولوژیکی (BC) و ضریب ظرفیت بار (LCF) و شش مؤلفه مختلف EF پرداخته است. به منظور حصول به نتایج قابل اتکا از آزمون‌های ریشه واحد در سه دسته: الف. آزمون‌های ریشه واحد مرسوم شامل: ADF، PP، DF-GLS، KPSS و NP، ب. آزمون‌های ریشه واحد شکست ساختاری و ریشه واحد حداقل مربعات افزوده باقیمانده شامل: ZA و RALS-ADF و ج. آزمون‌های ریشه واحد فوریه شامل: F-ADF، F-KPSS و FFFFF-DF استفاده شده است.
نتایج: بر اساس کلیه آزمون‌های ریشه واحد، ردپای کربن، ردپای جنگل، EF، BC و LCF، غیر ایستا و دارای ریشه واحد هستند. مؤلفه‌ ردپای چراگاه به جز در آزمون‌های BP و RALS-ADF و مؤلفه ردپای مناطق ماهی‌گیری به جز در آزمون BP، در سایر آزمون‌های ریشه واحد، غیر ایستا و دارای ریشه واحد هستند. در مقابل، مؤلفه‌های زمین‌های زراعی و زمین‌های ساخته‌شده بر اساس بیشتر آزمون‌های ریشه واحد و بالاخص آزمون‌های ریشه واحد فوریه، ایستا و فاقد ریشه واحد هستند.
بحث: با توجه به نتایج آزمون ریشه واحد می‌توان گفت که شوک‌ها و سیاست‌های محیط‌زیستی با هدف کاهش تخریب محیط‌زیست در بخش‌های کلی تفاضا، عرضه و تعادل محیط‌زیست و مؤلفه‌های: ردپای کربن، ردپای جنگل، ردپای چراگاه و ردپای مناطق ماهی‌گیری تأثیری پایدار و متداوم خواهند داشت. در مقابل شوک‌ها و سیاست‌های محیط‌زیستی در مؤلفه‌های ردپای زمین‌های زراعی و ردپای زمین‌های ساخته‌شده تأثیری گذرا و موقت خواهند داشت. بر این اساس پیش‌بینی آماری قابل اعتمادی برای رفتار آینده‌ی ردپای زمین‌های زراعی و ردپای زمین‌های ساخته‌شده بر اساس رفتار گذشته‌ی آن امکان‌پذیر است و بنابراین، سیاست‌گذاران می‌توانند از پیش‌بینی به‌عنوان یک ابزار سیاستی اساسی برای مبارزه با تخریب محیط‌زیست در این دو بخش استفاده کنند.ر این اساس پیش‌بینی آماری قابل اعتمادی برای رفتار آینده‌ی ردپای زمین‌های زراعی و ردپای زمین‌های ساخته‌شده بر اساس رفتار گذشته‌ی آن امکان‌پذیر است و بنابراین، سیاست‌گذاران می‌توانند از پیش‌بینی به‌عنوان یک ابزار سیاستی اساسی برای مبارزه با تخریب محیط‌زیست در این دو بخش استفاده کنند.