تحلیل نقش میانجی پذیرش فین‌تک سبز در تأثیر آگاهی از بانکداری سبز و نفوذ اجتماعی سبز بر بانکداری پایدار

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

گروه مدیریت مالی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/envj.2026.594767.1661
چکیده
مقدمه: در سال‌های اخیر، تشدید چالش‌های محیط‌زیست و ضرورت دستیابی به توسعه پایدار، توجه نظام‌های مالی و بانکی را به بهره‌گیری از رویکردهای نوین در حوزه بانکداری پایدار و فناوری‌های مالی سبز معطوف کرده است. بانکداری پایدار با تلفیق اهداف اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی، نقش مهمی در هدایت منابع مالی به سمت فعالیت‌های سازگار با محیط‌زیست ایفا می‌کند. در این میان، فین‌تک سبز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فناوری‌های نوین مالی، می‌تواند با افزایش شفافیت، کاهش مصرف منابع و تسهیل تأمین مالی سبز، زمینه تحقق بانکداری پایدار را فراهم سازد. با این حال، میزان پذیرش این فناوری‌ها تحت تأثیر عوامل شناختی و اجتماعی از جمله آگاهی از بانکداری سبز و نفوذ اجتماعی سبز قرار دارد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آگاهی از بانکداری سبز و نفوذ اجتماعی سبز بر بانکداری پایدار با نقش میانجی پذیرش فین‌تک سبز انجام شد.
مواد و روش‌ها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش اجرا، توصیفی ـ پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل مشتریان و ذی‌نفعان بانک‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران بود که از میان آن‌ها 384 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها به روش میدانی و با استفاده از پرسشنامه استاندارد انجام گرفت. برای بررسی روایی پرسشنامه، از نظرات خبرگان و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه استفاده شد و پس از اعمال اصلاحات پیشنهادی، روایی آن مورد تأیید قرار گرفت. همچنین، برای ارزیابی پایایی پرسشنامه از شاخص‌های آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی (CR) استفاده شد که نتایج، پایایی مطلوب ابزار پژوهش را تأیید کرد. در نهایت، برای آزمون فرضیه‌ها و بررسی روابط میان متغیرهای پژوهش از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم‌افزار Smart PLS استفاده شد.
نتایج: یافته‌های پژوهش نشان داد که آگاهی از بانکداری سبز و نفوذ اجتماعی سبز تأثیر مثبت و معناداری بر پذیرش فین‌تک سبز دارند. همچنین، آگاهی از بانکداری سبز، نفوذ اجتماعی سبز و همچنین پذیرش فین‌تک سبز به‌طور مستقیم و معنادار بر بانکداری پایدار اثرگذار هستند. نتایج آزمون نقش میانجی نیز نشان داد که پذیرش فین‌تک سبز در رابطه میان آگاهی از بانکداری سبز و بانکداری پایدار و نیز در رابطه میان نفوذ اجتماعی سبز و بانکداری پایدار، نقش میانجی مثبت و معناداری ایفا می‌کند. علاوه بر این، شاخص‌های برازش مدل از جمله GOF و Q² بیانگر برازش مناسب، قدرت تبیین مطلوب و توان پیش‌بینی قابل قبول مدل پژوهش بودند.
بحث: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که تحقق بانکداری پایدار صرفاً به توسعه و به‌کارگیری فناوری‌های مالی نوین وابسته نیست، بلکه مستلزم ارتقای آگاهی عمومی نسبت به مفاهیم بانکداری سبز، تقویت فرهنگ و هنجارهای اجتماعی حامی محیط‌زیست و فراهم‌سازی بسترهای لازم برای پذیرش فناوری‌های مالی سبز است. در این میان، پذیرش فین‌تک سبز به‌عنوان حلقه واسط میان عوامل شناختی و اجتماعی و بانکداری پایدار، نقش مهمی در تبدیل نگرش‌ها و حمایت‌های اجتماعی به رفتارهای مالی پایدار ایفا می‌کند. ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود بانک‌ها و سیاست‌گذاران، علاوه بر توسعه زیرساخت‌های فین‌تک سبز، برنامه‌های آموزشی و فرهنگ‌سازی در حوزه بانکداری سبز را گسترش داده و با طراحی انگیزه‌های مالی و غیرمالی، زمینه افزایش اعتماد و تمایل مشتریان به استفاده از خدمات مالی سبز را فراهم آورند. اجرای این راهبردها می‌تواند ضمن ارتقای عملکرد محیط‌زیستی نظام بانکی، تحقق مؤثرتر اهداف توسعه پایدار را نیز تسهیل کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 آبان 1405