محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

شناسایی شاخص های کلیدی توسعه پایدار در بندر شهید رجایی ایران و اولویت بندی شاخص ها با استفاده از روش های تصمیم گیری چندمعیاره

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

محدثه مرادپور جغدری
فضل اله آقامحمدی باسمنج
سید فرزاد حسینی

گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2023.402514.1293
چکیده
مقدمه: بنادر نقش مهم و راهبردی در رشد و توسعه یک کشور دارند؛ بنابراین توسعه بنادر محرک مهمی برای رشد اقتصادی، اجتماعی و منطقه­ ای کشورها است. یک مفهوم کلیدی و کاربردی برای دستیابی به توسعه بنادر، مفهوم توسعه پایدار است. بندر شهید رجایی ایران به علت موقعیت منحصربه ­فرد جغرافیایی، مهم­ترین دروازه واردات و صادرات کشور محسوب می ­شود. بنابراین مهم­ترین اهداف این پژوهش شناسایی شاخص ­های مؤثر و کلیدی توسعه پایدار در بندر  شهید رجایی ایران و اولویت ­بندی این شاخص ­ها است.
مواد و روش ها: به منظور شناسایی شاخص ­های مهم و کلیدی توسعه پایدار در بندر شهید رجایی و اولویت‌بندی این شاخص ­ها، ضمن بررسی و مرور ادبیات، شاخص‌های پایداری از ادبیات تحقیق شناسایی و استخراج شد. در گام دوم جهت اولویت‌بندی شاخص ­ها، پرسشنامه‌ای طراحی و در اختیار نمونه‌ی جامعه آماری تحقیق شامل مدیران، مسؤولین و مقامات بخش­ های مختلف بندر و کارشناسان و متخصصین این حوزه قرار گرفت. روش نمونه­ گیری در این تحقیق، قضاوتی از نوع غیر احتمالی و غیر تصادفی است. در گام بعد از روش­ های تصمیم‌گیری چندمعیاره AHP و SWARA، جهت رتبه­ بندی شاخص ­ها استفاده شد. در ادامه از نرم ­افزارهای مرتبط این حوزه مانند Excel  و Super Decisions  بهره ­گرفته شد. در نهایت از روش­ های میانگین رتبه­ ها و کپ لند جهت ادغام نتایج برای دستیابی به یک اولویت­ بندی استفاده گردید.
نتایج: مطابق نتایج بدست ­آمده، بعد اقتصادی مهم­ترین بعد پایداری بوده؛ سپس به ترتیب بعد اجتماعی و محیط زیستی دارای اهمیت هستند. یافته ­ها نشان می ­دهد از جنبه میزان تحصیلات، اکثریت خبرگان پژوهش دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری هستند و از نظر علمی در سطح بالایی قرار دارند و با توجه به این­که اکثر خبرگان بیش از 15 سال سابقه کار دارند، افرادی با تجربه و با سابقه کاری بالا هستند.
بحث: در بعد محیط زیستی شاخص ­های شناسایی انواع آلودگی­ های محیط زیست و مدیریت زباله در رتبه اول قرار گرفتند. در بعد اقتصادی شاخص میزان سرمایه­ گذاری و روند افزایشی سهم بازار در کنار شاخص دسترسی به خطوط حمل­ و نقل جاده­ای و ریلی و هوایی در دو روش حائز رتبه اول گردیدند و در بعد اجتماعی شاخص میزان اشتغال زایی و کیفیت بالای خدمات بندری در رتبه اول قرار گرفتند. نتایج این پژوهش می­ تواند مبنایی برای بهبود و رشد پایداری در بندر باشد و به مدیران و مقامات بندر جهت­ دهی و دید مناسبی در زمینه توسعه پایدار، برای اخذ تصمیمات و اقدامات مناسب آینده ارائه دهد.

کلیدواژه‌ها

توسعه پایدار
شاخص های کلیدی توسعه پایدار
روش های تصمیم گیری چند معیاره
روش AHP
روش SWARA
موضوعات
  1. Asgari, N., Hassani, A., Jones, D. and Nguye, H.H., 2015. Sustainability ranking of the UK major ports: Methodology and case study. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 78, 19-39.
  2. Ameen, R.F.M. and Mourshed, M., 2019. Urban sustainability assessment framework development: The ranking and weighting of sustainability indicators using analytic hierarchy process. Sustainable Cities and Society, 44, 356-366.
  3. Argyriou, I., Daras, T. and Tsoutsos, T., 2022. Challenging a sustainable port. A case study of Souda port, Chania, Crete. Case Studies on Transport Policy, 10(4), 2125-2137.
  4. Adenle, Y.A., Chan, E.H., Sun, Y. and Chau, C., 2021. "Assessing the relative importance of sustainability indicators for smart campuses: A case of higher education institutions in Nigeria," Environmental and Sustainability Indicators, vol. 9, p. 100092.
  5. Carpenter, A., Lozano, R., Sammalisto, K. and Astner, L., 2018. Securing a port's future through Circular Economy: Experiences from the Port of Gävle in contributing to sustainability. Marine pollution bulletin, 128, 539-547.
  6. Chavosh Nejad, M., Mansour, S. and Karamipour, A., 2021. "An AHP-based multi-criteria model for assessment of the social sustainability of technology management process: A case study in banking industry," Technology in Society, vol. 65, p. 101602.
  7. Durán, C., Palominos, F., Carrasco, R. and Carrillo, E., 2021. Influence of strategic interrelationships and decision-making in Chilean port networks on their degree of sustainability. Sustainability, 13(7), 3959.
  8. Duru, O., Galvao, C.B., Mileski, J., Robles, L.T. and Gharehgozli, A., 2020. Developing a comprehensive approach to port performance assessment. The Asian Journal of Shipping and Logistics, 36(4), 169-180.
  9. Golpour, H. and Soleimani, K., 2018. Application of Geographic Information Systems in Crisis Management Based on Remote Sensing Data (Shahid Rajaei Port). Journal of Maritime Transport Industry, 4(4), 66-73.
  10. Guide, E.E.G., 2021. A Manual for European Ports towards a Green Future. ESPO: Brussels, Belgium.
  11. Hossain, T., Adams, M. and Walker, T.R., 2021. Role of sustainability in global seaports. Ocean & Coastal Management, 202, 105435.
  12. Hossain, T., Adams, M. and Walker, T.R., 2019. Sustainability initiatives in Canadian ports. Marine Policy, 106, 103519.
  13. IMO., 2019. A Strategy for the IMO Secretariat to identify, analyse and address emerging issues and opportunities to further support Member States in their implementation of the 2030 Agenda for Sustainable Development.  
  14. Jafarzadeh Dehkordi, E. and Ershadi, C., 2020. Numerical Modeling of Current Pattern and Sediment Transport in Access Channel of Shahid Rajaei Port. Journal of Maritime Transport Industry, 5(4), 34-40.
  15. Keršuliene, V., Zavadskas, E.K. and Turskis, Z., 2010. Selection of rational dispute resolution method by applying new step‐wise weight assessment ratio analysis (SWARA). Journal of business economics and management, 11(2), 243-258.
  16. Kemal Balki, M., Erdoğan, S., Aydın, S. and Sayin, C., 2020. "The optimization of engine operating parameters via SWARA and ARAS hybrid method in a small SI engine using alternative fuels," Journal of Cleaner Production, vol. 258, p. 120685.
  17. Kitchin, R. and Thrift, N., 2009. International encyclopedia of human geography: Elsevier.
  18. Lashaki, B.J., 2019. Investigating and Evaluating the Performance of Sustainable management in the northern Ports of Iran (Nowshahr Port, Anzali Port, Amirabad Port, Fereydunkenar Port. (Master's thesis industrial management), University of Mazandaran.  
  19. Lim, S., Pettit, S., Abouarghoub, W. and Beresford, A., 2019. Port sustainability and performance: A systematic literature review. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 72, 47-64.
  20. list, L.S., 2019. One Hundred Ports 2019 in the definitive ranking of the world's largest container ports.
  21. Molina-Serrano, B., González-Cancelas, N. and Soler-Flores, F., 2020. Analysis of the port sustainability parameters through Bayesian networks. Environmental and Sustainability Indicators, 6, 100030.
  22. Nations, U., 2007. Indicators of Sustainable Development: Guidelines and Methodologies. 
  23. Organization, P.A.M., 2015. One hundred points about maritime logistics (sea and port selections). Improvement, vol. 1.
  24. Puig, M., Wooldridge, C. and Darbra, R. M., 2014. Identification and selection of environmental performance indicators for sustainable port development. Marine pollution bulletin, 81(1), 124-130.
  25. Ravanbakhsh, N., 2015. Study of the Status of Small and Medium Enterprises Dependent on Port Activities and Providing Solutions for their Development in Chabahar Port Using AHP Technique. Maritime Transport, Chabahar Maritime University Faculty of Marine Engineering.
  26. Rajaee port., 2020.  Google Map.
  27. Roy, M., 2020. Sustainable Development Strategies: Engineering, Culture and Economics: Butterworth-Heinemann.
  28. Samaie, F., Meyar-Naimi, H., Javadi, S. and Feshki-Farahani, H., 2020. Comparison of sustainability models in development of electric vehicles in Tehran using fuzzy TOPSIS method. Sustainable Cities and Society, 53, 101912.
  29. Schlör, H., Fischer, W. and Hake, J.F., 2012. The meaning of energy systems for the genesis of the concept of sustainable development. Applied energy, 97, 192-200.
  30. Stanković, J.J., Marjanović, I., Papathanasiou, J. and Drezgić, S., 2021. Social, economic and environmental sustainability of port regions: MCDM approach in composite index creation. Journal of Marine Science and Engineering, 9(1), 74.
  31. Stanujkic, D., Karabasevic, D. and Zavadskas, E.K., 2015. A framework for the selection of a packaging design based on the SWARA method. Engineering Economics, 26(2), 181-187.
  32. Twrdy, E. and Zanne, M., 2020. Improvement of the sustainability of ports logistics by the development of innovative green infrastructure solutions. Transportation Research Procedia, 45, 539-546.
  33. Wang, X., Yuen, K.F., Wong, Y.D. and Li, K.X., 2020. How can the maritime industry meet Sustainable Development Goals? An analysis of sustainability reports from the social entrepreneurship perspective. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 78, 102173.
  34. Zhang, S. and Zhu, D., 2020. Have countries moved towards sustainable development or not? Definition, criteria, indicators and empirical analysis. Journal of cleaner production, 267, 121929.

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما