محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

شناسایی و رتبه‌بندی مؤلفه‌های بازدارنده مشارکت بهره‌برداران در طرح‌های مرتع‌داری با تأکید بر آموزش از دیدگاه کارشناسان (مطالعه موردی: استان لرستان)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

شیوا غزنوی 1
سعید یزدانی 2
حامد رفیعی 3

1 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2024.414176.1310
چکیده
مقدمه: مراتع کشور یکی از منابع اساسی تولید محسوب می‌گردد و بخش مهمی از علوفه مورد نیاز دام را تأمین می‌کند. در بخش زاگرس، این منابع بسیار حائز اهمیت می‌باشد. همچنین به دلیل تخریب بالا در استان لرستان، طرح‌های مرتع‌داری از اهمیت بالایی در این استان برخوردار هستند. لذا با توجه به اهمیت حفاظت از منابع طبیعی تدوین راهبردهای حفاظت و بهره‌برداری از این منابع و شناسایی مؤلفه‌های بازدارنده مشارکت به‌عنوان ضرورتی بنیادی بیش از پیش احساس می‌شود. مشارکت مردم در هر پروژه‌ای ضامن اجرا و پایداری آن پروژه است. این مسأله در حفاظت از منابع طبیعی از اهمیت بیشتری برخوردار می‌باشد، زیرا مسائل مربوط به محیط‌زیست و منابع طبیعی با زندگی جوامع آمیخته است و توفیق هر نوع برنامه‌ای نیازمند مشارکت این جوامع خواهد بود.
مواد و روش‌ها: مشکل اساسی که برنامه‌ریزان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان لرستان با آن روبرو هستند، عدم مشارکت مرتع‌داران با توجه به نقش مؤثر آن‌ها در حفظ و احیای مراتع، در اجرای طرح‌های مرتع‌داری می‌باشد که این‌گونه برنامه‌ها را با عدم موفقیت روبرو ساخته است. لذا هدف اصلی از این پژوهش بررسی علل عدم مشارکت بهره‌برداران با تأکید بر آموزش از دیدگاه کارشناسان در این استان می‌باشد. جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات در این پژوهش از طریق 20 پرسشنامه از کارشناسان کل استان لرستان) انجام شد و به‌منظور تحلیل داده‌های این مطالعه، از نرم‌افزارهای Spss21 و Expert Choice11 استفاده شد.
نتایج: نتایج نشان داد که موانع ساختاری، مدیریتی، اقتصادی سه عامل بازدارنده مهم در عدم مشارکت می‌باشد. جمع‌بندی نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که به‌منظور بهبود شرایط مراتع با رویکرد مشارکت بیشتر بهره‌برداران برای منطقه‌ی مورد مطالعه و مناطق مشابه از توانمندی‌ها و نقطه نظرات بهره‌برداران و کارشناسان استفاده شود. نظر به جایگاهی که روستا و روستانشین‌ها در پویایی اقتصاد کشور، از قبیل کمک به رشد اقتصادی، کنترل نرخ تورم، افزایش نرخ اشتغال و فعالیت دارند، می‌توانند بستر مناسبی برای تولیدات کشاورزی، دامی، صنعتی و خدماتی، حفظ محیط‌زیست و امنیت، هنجارهای فرهنگی و اجتماعی، حراست و نگهبانی مرزها را فراهم نمایند. بنابراین ترسیم نقشه راهی که نقش روستاها را در نظام برنامه‌ریزی کشور تعیین نماید از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این میان آموزش نیز همواره به‌عنوان راهی مطمئن در جهت بهبود کیفیت عملکرد و حل مشکلات مدیریت مدنظر قرار می‌گیرد و فقدان آن نیز یکی از مسائل اساسی را تشکیل می‌دهد. آموزش یک وظیفه اساسی جهت مدیریت بهتر و یک فرایند مداوم و همیشگی است. نتایج نیز نشان داد که عدم آموزش از مؤلفه‌های مهم بازدارنده در مشارکت بهره‌برداران می‌باشد. لذا می‌توان با اجرای برنامه‌های آموزشی، برگزاری گردهمایی‌ها و نمایشگاه‌ها این مشارکت را افزایش داد و سبب بهبود مراتع شد.
بحث: جمع‌بندی نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که به‌منظور بهبود شرایط مراتع با رویکرد مشارکت بیشتر بهره‌برداران برای منطقه‌ی مورد مطالعه و مناطق مشابه از توانمندی‌ها و نقطه نظرات بهره‌برداران و کارشناسان استفاده شود تا براساس نیازها، اولویت‌ها و خواسته‌های آن‌ها زمینه‌ی تهیه، برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های مرتع‌داری فراهم شود و در آینده بتوان شاهد بهبود مدیریت مراتع و همچنین حفاظت، اصلاح و احیای مراتع همراه با افزایش تولیدات دامی با کمترین مشکلات در سطح هر سامان عرفی به‌عنوان واحدهای اقتصادی- اجتماعی بود.

کلیدواژه‌ها

عدم مشارکت بهره‌برداران
تحلیل سلسله مراتبی
آموزش
مرتع

موضوعات

  1. Abedini, K., 2001. Investigating the social factors affecting the participation of livestock farmers in pasture projects in Damavand region, Lar watershed (Tehran province), Forest and Pasture Journal, No. 53, pp. 44-52. [In Persian]
  2. Ahmadi, F., Heydari, G. and Shafiei, F., 2018. Economic and social factors influencing the willingness of users to participate in pasture improvement and revitalization projects (case study: Dehgolan pastures), Scientific-Research Quarterly of Pasture and Desert Research in Iran. Volume 25. Number 1. pp. 115-102. [In Persian]
  3. Alishah Eratboni, F., Arzani, H., Javadi, A. and Farahpour, M., 2019. Investigation of factors influencing participation of ranchers in range management plans (Case study: Savadkooh Watershed, Mazandaran), Scientific Journal of Pasture and Desert Research of Iran. Volume 26, Number 2, pp. 287-379. [In Persian]
  4. Alizadeh, A., Bigdley, M. and Moinuddin, H., 2003. The results of the evaluation of the country's rangeland plans. The second national conference of Iran's rangeland and pasture management. [In Persian]
  5. Asgharpour, M., 2004. Multi-Criteria Decision Making”, Tehran University Publications. [In Persian]
  6. Azarm, H., Bakhshoodeh, M., Zibaei, M. and Nasrnia, F., 2022. Incorporating land use changes and pastoralists’ behavior in sustainable rangeland management: evidence from Iran, Rangeland Ecology & Management. 80, 48-60.
  7. Bagheri, M., 2016. The importance and role of educational management in the organization process. Quarterly journal of military sciences and techniques. second year. Number 5. [In Persian]
  8. Barjas, R., Rostami, N. and Salehpourjam, A., 2021. Prioritization analysis of effective factors in non-participation of local societies in desertification projects (Case Study: Ain Khosh region, Ilam province), Journal of Spatial Analysis Environmental hazarts 2021. 8 (3) :93-106. [In Persian]
  9. Castillo, L., Rostagno, C. and Ladio. A., 2020. Ethnoindicators of environmental change: Local knowledge used for rangeland management among smallholders of Patagonia, Rangeland Ecology & Management.
  10. Ghahari, G.R., Soleimanpour, S.M., Salehpour Jam, A., Noroozi, A.A. and Nekooeian, G.A., 2021. Prioritizing Affecting Factors on Barriers Sustainable Non Participation of Rural Communities in Aquifer Management Projects from a beneficiary's Perspective in Bishezard Watershed of Fars Province. jwmr 2021; 12 (23) :202-211. [In Persian]
  11. Guy, B., 2006. People, land and water: participatory development communication for natural resource management, Earth Scan, 313p.
  12. Hematzadeh, Y. and Khaliki, N., 2006. Investigating factors affecting non-participation of users in pasture and watershed projects, Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources. volume 13, number 4: 88.100. [In Persian]
  13. Hosseinpour, A., 1993. Investigating the necessity of participation and determining the educational needs of pastoralist villagers and forest dwellers for soil protection and watershed management in the Heraz Amol river basin, Master's thesis, Tarbiat Modares, Tehran. 84-69. [In Persian]
  14. Jahan alDini, A., Soleimani, H. and Ghaffari, S., 2022. Investigating the Relationship between Strategic Management and Sustainable Rural Development (Case Study: Central Part of Sirik County), Quarterly Journal of Geography and Environmental Studies. 11th year Number forty one. pp. 55-68. [In Persian]
  15. Jalali, M. and Karmi A., 2006. Determining effective factors on the participation of pastoralists in pastoralist cooperatives of Kurdistan province, Research and construction. No. 70, pp. 35-45. [In Persian]
  16. Karimian, A., Barani, H., Mahboobi, M. and Yaghmai, F., 2009. Investigating the causes and factors of success or failure of using grazing systems in grazing projects (a case study of grazing projects in Qashlagi pastures of Semnan province. Marta Scientific Research Journal, 3rd year, 2nd issue, pp: 217-231. [In Persian]
  17. Khatunabadi, A., Amini, A. and Mirza Ali, A., 2001. factors inhibiting the participation of livestock farmers in the restoration of Aq Qola pastures in Golestan province, Quarterly Journal of Agricultural Sciences and Techniques and Natural Resources. Volume 5, Number 1, pp. 39. [In Persian]
  18. Khavar, A., Ghorbani, M., Azarnivand, H., Alam Beigi, A. and Khaligi Sigarodi, S., 2021. Measuring and comparing the structural features of the social capital of beneficiaries in the direction of pasture governance (Study area: Sabzevar city, Razavi Khorasan province), Scientific Journal of Pasture and Desert Research of Iran. Volume 28. Number 2. pp. 380-369. [In Persian]
  19. Lashgarara, F., Davrpanah, M. and Javadi, A., 2015. Identifying the effective factors in non-participation of pastoralists in the implementation of pastoral projects in Kohgiluyeh city. Pasture and watershed journal, Journal of Natural Resources of Iran. Volume 68. Number 1. Pages: 35-46. [In Persian]
  20. Mahmoudi, J. and Hakimpour, H., 2012. Investigating the role of socio-economic factors affecting the level of social participation (a case study of livestock farmers aged 15 to 39 in Noor city), Quarterly Journal of Sociology of Youth Studies, second year, fifth issue, pages 129-148. [In Persian]
  21. Mirdamadi, M. and Mahboobi, A.M., 2003. Examining the educational needs - promotion of the executors of grazing projects in Damavand city. Journal of Agricultural Sciences, Volume 9, pp. 17-32. [In Persian]
  22. Mortazavi, M., Zarei, A. and Rana'I, H., 2006. Prioritization of agricultural research projects with emphasis on the process of hierarchical analysis, Research and Development, No. 72, pp. 14-2. [In Persian].
  23. Musfaei, J., Salehpour Jam, A. and Soltani. M.J., 2020. Identification and prioritization of factors affecting Non-participation of rural communities in the Nirij watershed watershed management projects, A research paper Watershed management, periodical, 11 issues, 22 pages. [In Persian]
  24. Parawansa, K.I., 2002. Women in Parliament, Stockholm. international IDEA, http://wwwIdea. Int. 41-52.
  25. Quinn, C., Huby, M., Kiwasilla, H. and Lovett, C.J., 2007. Design principle and common pool resource management: An institutional approach to evaluating community management in semi-arid Tanzania, Journal of Environmental Management, 27(1): 100-113.
  26. Saaty, T.L., 1980. The analytical hierarchy process: Planning, priority setting, resource, allocation, New York: McGrew-Hill.
  27. Saaty, T.L., 1977. A scaling method for priorities in hierarchical structures. Journal of Mathematical Psychology 15, 231–281.
  28. Saaty, T.L. and Vargas, L.G., 1991. Prediction, Projection and Forecasting, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht. 251pp
  29. Sabunchi, A., 2006. Effective factors in the participation of rural grazers in rangeland revitalization projects 2006, master's thesis, branch Islamic Azad University - Kermanshah city, agricultural year 2006 Tehran Science and Research. [In Persian]
  30. Shaeri, A.M. and Sadi, H., 2003. Practical guidelines of natural resources extension and participation, Tehran: Pouneh publication, 7p.
  31. Shahroudi, A. and Chizeri, M., 2007. Factors affecting farmers' attitude towards participation in Abaran cooperative (a case study in Razavi Khorasan Province), Journal of Water and Soil Sciences - Science and Technology. 299-312: (42) Agriculture and Natural Resources of Isfahan University, 11. [In Persian]
  32. Shirani, M., 1997. Examining the ways to attract the participation of livestock farmers in the educational part of grazing projects 2015, Master's thesis, Tehran University of Research Sciences. - in Saveh region in year 1. [In Persian]
  33. Soleimanpour, S.M., Ghahari, G.R., Salehpour Jam, A., Tabatabaei, M.R. and Hedayatfard M., 2021. Prioritization of factors affecting the non-participation of exploiters in watershed management projects (Case Study: Chikan and Morzian Watershed of Sepidan, Fars Province). 102-87: (73) 21; 2021. [In Persian]
  34. Tahmasbian, S., Hamidian, M., Sagari, M. and Momeni, M., 2014. Obstacles to farmers' participation in the implementation of rangeland projects in Ilam province (case study: farmers of Malekshahi), Mortadari magazine, first volume, first issue. [In Persian]
  35. Ullah, A., Zeb, A., Saqib, S.E. and Kächele, H., 2022. Landscape co-management and livelihood sustainability: Lessons learned from the billion trees afforestation project in Pakistan, Land Use Policy, 115, 106034.
  36. Wagner, E.D., 2002. Public key infrastructure (PKI) and virtual private network (VPN)  compared using a utility function and the analytic hierarchy process (AHP). M.Sc.  Thesis,Virginia Polytechnic Institute and State University, 50pp.
  37. Yadavar, H., 2021. Investigating factors affecting participation in the management of the Qala Chai Dam irrigation network. Journal of water and sustainable development, eighth year No. 4. pp. 1-10. [In Persian]
  38. Zarei, M., Azmodeh, A., Amirnjad, H. and Pirnia, A., 2013. Investigating the effective factors on the non-participation of users in watershed projects (case study of the Brinjstanak watershed), Journal of Natural Resource Economics, second year. No. 2, pp. 76-63. [In Persian]
  39. Zeraati, M., Parvizi Moesad, H. and Bayat, M., 2015. Investigating the role of education in management and human resources in the organization, The 8th National Conference and the 2nd International Conference on Knowledge Management. [In Persian].
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 8، شماره 81
پاییز 1402
صفحه 91-106

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما