محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

بررسی عوامل بوم‌شناختی در تغییرات زمانی و مکانی گونه کیتون (Acanthopleura vaillantii) در سواحل میانی دریای مکران، استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

مصطفی بهره بر
محمد منصور توتونی
مهران لقمانی

گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2024.436328.1339
چکیده
مقدمه: کیتون‌ها از نرمتنانی دریایی، اکثراً چرنده، مقاوم به شرایط جزر­و­مدی و غالباً ساکن در شکاف تخته ‌سنگ‌ها هستند. دریای عمان در جنوب شرقی ایران و شمال­غربی اقیانوس هند و به ‌شدت تحت تأثیر بادهای موسمی اقیانوس هند (مانسون) قرار دارد. دریای مکران به علت وقوع فرایند مانسون دارای تنوع غنی از انواع گونه‎های دریازی از جمله، نرم‌تنان است. هدف تحقیق حاضر، بررسی تراکم و پراکنش کیتون Acanthopleura vaillantii در سواحل پزم، کنارک، تیس، کلبه غواصی، دریای بزرگ و رمین در زمستان 1398و تابستان 1399 بوده است.
مواد و روش‌ها: در این مطالعه، با استفاده از کوادرات یک در یک متر مربع، تراکم و پراکنش A. vaillantii در ترانسکت‌های عمود بر دریا و در منطقه جزر­و­مدی شش ایستگاه در سواحل پزم، کنارک، تیس، کلبه غواصی، دریای بزرگ و رمین بررسی شد. تعدادی از نمونه­‌ها در هر ایستگاه جهت اندازه گیری پارامترهای زیستی از قبیل طول، وزن­تر کل، وزن­تر بافت نرم، درصد رطوبت بافت و درصد وزن خشک جمع­‌آوری و به آزمایشگاه منتقل گردید. در هر ایستگاه فاکتورهای فیزیکی شیمیایی آب (دما،شوری و اسیدیته) به‌وسیله دستگاه مولتی متر WTW ثبت گردید.
نتایج: بررسی‌ها نشان­‌داد که بیشترین میانگین تراکم در زمستان، در ایستگاه رمین و معادل 46/1 ± 27/11 فرد بر متر مربع بوده است. درمجموع، ایستگاه رمین در زمستان و تابستان دارای بیشترین میانگین تراکم با 67/2­± 15/19 فرد بر مترمربع بود. همچنین، کمترین میانگین تراکم مربوط به ایستگاه کلبه غواصی در تابستان و ترانسکت اول بخش پایین جزر ­و­ مدی بوده که به دلیل وجود بستر ماسه‌ای نمونه‌ای ثبت نشد. درمجموع، در ایستگاه کلبه غواصی میانگین تراکم برای دو فصل، 26/0±­85/0 فرد بر مترمربع کمترین میزان بود. آزمون آماری اختلاف معنی­‌داری را بین ایستگاه­‌ها نشان ­داد (05/0P<). بررسی پارامترهای زیستی نشان داد که در ایستگاه تیس، به ترتیب در زمستان و تابستان بیشترین میانگین طول 25/4±56/­53 و 53/4± 2/58  میلی‌متر، وزن 43/7±19/23 و 51/8± 22/28 گرم و در ایستگاه کلبه غواصی برای زمستان کمترین میانگین طول 14/2± 32 میلی‌متر و وزن 85/0±99/2 گرم بود. در ایستگاه دریای بزرگ، در  تابستان کمترین میانگین طول و وزن به ترتیب 21/4±­44/43 میلی‌متر و 89/4± 53/16 گرم بوده است.
بحث: طبق نتایج سایر محققین ایستگاه تیس از تنوع­زیستی بالایی برخوردار می‌باشد ولی نتایج مطالعه حاضر نشان داد که در این ایستگاه، نمونه‌های A. vaillantii علی رغم تراکم کمتر (احتمالا به دلیل رقابت) دارای وزن و طول بیشتری بودند. همچنین، در شکاف صخره‌ها و استخرهای جزر­و­مدی با پوشش جلبکی و دمای 22 تا 26 درجه سانتی‌گراد، تراکم و پراکنش بیشتری وجود داشت.

کلیدواژه‌ها

مکران
چابهار
عوامل محیطی
Acanthopleura vaillantii
زیست‌سنجی

موضوعات

  1. Avila-Poveda, O.H., 2020. Large-scale project ‘Chiton of the Mexican Tropical Pacific’: Chiton articulatus (Mollusca: Polyplacophora). Research Ideas and Outcomes, 6, e60446.
  2. Adeli, M., Hedayati, S. A., Pouladi, M. and Adeli, Z., 2019. Seasonal compositio n, abundance, and biodiversity of benthos assemblages in Gorganroud River, Golestan Province, Journal of Animal Environment, 11(3), 303-310. (In Persian)
  3. Bahmani Konestani, B., 2016. Studying and investigating the strategic importance of the northern shores of the Oman Sea (Makoran) on Iran's sustainable economic, political and security-defense development. The 4th International Oceanographic Conference of the Persian Gulf, Tehran. (In Persian)
  4. Camus, P.A. Navarrete, A.H., Sanhueza, A.G., and Opazo, L.F., 2012. Trophic ecology of the chiton Acanthopleura echinata on Chilean rocky shores. Revista Chilena de Historia Natural, 85(1): 123-135.
  5. Darianbard, A., 2015. The first report of the species Parascolopsis baranesi in Oman Sea. Research and development in livestock and aquatic affairs, year 19(1): 9-14. (In Persian)
  6. Grayson, J.E. and Chapman, M.G., 2004. Patterns of distribution and abundance of chitons of the genus Ischnochiton in intertidal boulder fields. Austral Ecology, 29(4), 363-373.
  7. Harper, K.D. and Williams, G.A., 2001. Variation in abundance and distribution of the chiton Acanthopleura japonica and associated molluscs on a seasonal, tropical, rocky shore. Journal of Zoology, 253(3), 293-300.
  8. Hedayati Fard, M., Yusuf-Tabar Miri, N. and Fadavi, A., 2015. Changes in sensory indicators and microbial population of Amur fish fillet (Ctenopharyngodon idella) under thermal drying process and storage at 4 degrees. Journal of Food Microbiology, 3(2):11-23. (In Persian)
  9. Jörger, K.M., Meyer, R. and Wehrtmann, I.S., 2008. Species composition and vertical distribution of chitons (Mollusca: Polyplacophora) in a rocky intertidal zone of the Pacific coast of Costa Rica. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom, 88(4), 807-816.
  10. Khaleghi, M., Safahieh, A., Sawari, A., Dostshanas, B. and Aoufi, F., 2013. Investigation of density and distribution pattern and stability of sea cucumber (Holothuria insignis: Holothuroidea) in the intertidal areas of the Gulf. Chabahar Animal Environment Scientific-Research Quarterly, 3(2):17-24.
  11. Liversage, K. and Benkendorff, K., 2013. A preliminary investigation of diversity, abundance, and distributional patterns of chitons in intertidal boulder fields of differing rock type in South Australia. Molluscan Research, 33(1), 24-33.
  12. Loghmani, M. and Sadeghi, P., 2014. Investigating the distribution and diversity of hard corals in Chabahar Bay (Sea of Oman). Animal Environment Scientific Research Quarterly, 7(4):105-116. (In Persian)
  13. Loghmani, M., Zabihi, F. and Attaran Freeman, G., 2018. Investigating the effect of monsoon on zooplankton biodiversity of the eastern coast of Chabahar (Makoran Sea). Animal Environment Scientific Research Quarterly, 11(3): 327-334.
  14. Martínez, M.L., Intralawan, A., Vázquez, G., Pérez-Maqueo, O., Sutton, P. and Landgrave, R., 2007. The coasts of our world: Ecological, economic and social importance. Ecological economics, 63(2-3), 254-272.
  15. Okusu, A., Schwabe, E., Eernisse, D.J. and Giribet, G., 2003. Towards a phylogeny of chitons (Mollusca, Polyplacophora) based on combined analysis of five molecular loci. Organisms, Diversity & Evolution, 3(4), 281-302.
  16. Sadeghi, P. and Loghmani, M., 2010. First record of Acanthopleura vaillantii (Mollusca: Polyplacophora) from Iran – Chabahar Bay in the Oman Sea. Marine Biodiversity Records, 3(1), 1-2.
  17. Sajjadi, N., Eghtesadi-Araghi, P., Jamili, S., Hashtroodi, M., Farzadnia, S. and Mashinchian, A., 2009. Seasonal Variations of n-6: n-3 Ratios and Fatty Acid Compositions in Foot and Tissue of Chiton lamyi in a High Primary Productivity Area. American Journal of Environmental Sciences, 5(3), 278-284.
  18. Yaqubzadeh, M., Mashhadi Rafiei, M., Hachit, M. and Danehkar, A., 2022. Classification of physical sensitivity of coastal banks of Sistan and Baluchistan province based on Environmental Sensitivity Index (ESI). Scientific Quarterly of Marine Science and Technology, 26(104):64-76. (InPersian)
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 8، شماره 82
زمستان 1402
صفحه 76-88

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما