محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

بررسی عوامل مؤثر بر مصرف انرژی و انتشار آلودگی: مطالعه موردی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

سمانه باقری

گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2024.409623.1303
چکیده
مقدمه: با توجه به این­‌که ایران در رده، ده کشور با بیش­ترین انتشار گاز دی­‌اکسیدکربن است، پس پژوهش در این زمینه ضرورت می­‌یابد. هدف کشورها، رشد اقتصادی بالا همراه با انتشار آلودگی کم است. تخریب محیط­‌زیست و تغییر اقلیم و آب و هوا از مشکلات همه کشورها است. عده‌ای بر این باورند که رشد اقتصادی منجر به تخریب محیط‌­زیست می‌­شود و عده‌­ای دیگر این نظریه را نمی­‌پذیرند. توسعه پایدار به این معنی است که نسل امروز باید نیازهای خود را بدون به خطر انداختن نسل بعدی، فراهم سازد. امروزه کشورها برای رسیدن به توسعه پایدار می­‌کوشند که علاوه بر رشد اقتصادی، تخریب محیط­‌زیست را به حداقل برسانند. برای رسیدن به این هدف، معاهده‌­های بین‌­المللی بین کشورهای جهان منعقد شده است. یکی از بحث‌­های طولانی بین اقتصاددانان مصرف انرژی است. از یک سو به دلیل رشد اقتصادی و تولید کالاها، مصرف انرژی مورد نیاز است و از سوی دیگر آلودگی ناشی از مصرف این انرژی به آلودگی محیط­‌زیست و نغییر اقلیم در کشورها دامن می‌­زند. کشور ایران به دلیل این­که یک کشور فروشنده نفت و گاز طبیعی است، پس کشوری است که در زمینه انرژی فسیلی دارای مزیت نسبی است. با توجه به این‌که کشور ایران در مصرف انرژی دارای مزیت نسبی است، پس پژوهش در این زمینه ضرورت می‌­یابد. مصرف انرژی می‌­تواند به انتشار بیش­تر آلودگی بیانجامد.
مواد و روش‌ها: این پژوهش به بررسی عوامل مؤثر بر مصرف انرژی و انتشار آلودگی در ایران با استفاده از روش مارکوف سوییچینگ، حداقل مربعات معمولی کاملاً تعدیل شده و حداقل مربعات معمولی پویا و روش یوهانسن، برای دوره زمانی 2021-1994 میلادی می­‌پردازد. در اکثر مطالعات انجام گرفته در زمینه ارتباط مصرف انرژی با متغیرهای عمده کلان اقتصادی، به تأثیر عوامل مؤثر بر مصرف انرژی به­‌ویژه عوامل مؤثر بر مصرف انرژی و انتشار آلودگی در ایران توجه­ نشده است.
نتایج: مطابق نتایج این پژوهش با روش سری­ زمانی پویا، منحنی کوزنتس تأیید شد و به این معنی است که رشد اقتصادی در ابتدا منجر به آلودگی می­‌شود ولی در ادامه سبب کاهش آلودگی می­‌شود. مصرف انرژی بر انتشار گاز کربنیک اثر مثبت و معنی­‌داری داشته است. مطابق نتایج پژوهش، تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی، سرمایه­گذاری مستقیم خارجی اثر مثبت و معناداری بر انتشار گاز کربنیک دارد. آزادسازی تجارت بر مصرف انرژی، از اثر آن بر محیط زیست تأثیر می­‌پذیرد. محیط­زیست از سه کانال اثر مقیاس، اثر ترکیب و اثر تکنیک می­‌تواند تحت تأثیر آزادسازی تجاری قرار بگیرد. اثر مقیاس، تغییر در رشد اقتصادی است و اثر ترکیب، تغییر در ساختار اقتصاد و اثر تکنیک، تغییر در روش و فن­آوری به­کار گرفته شده در تولید است. مطابق نتایج، تجارت اثر منفی و معناداری بر انتشار گاز کربنیک دارد.  آزمون LR  نشان داد که مدل غیرخطی است و از روش مارکف سوییچینگ برای برآورد مدل بهره گرفته شد.
بحث: مسائل مربوط به محیط زیست از مهم‌ترین دغدغه کشورها است و ایجاد محیط زیست پاک از اهداف مهم کشورها است.  مطابق نتایج پژوهش، با استفاده از روش مارکف سوییچینگ MS-ARMA(3,1,0) رابطه مثبت و معنی‌­داری تجارت، تولید ناخالص داخلی و مصرف انرژی با یک وقفه بر مصرف انرژی وجود دارد. به‌­دلیل اثر ترکیب ایران در صنایع انرژی­بر، مزیت نسبی یافته است و تجارت بر مصرف انرژی اثر مثبت و معنی­‌داری دارد.

کلیدواژه‌ها

منحنی کوزنتس
مارکوف سوییچینگ
مصرف انرژی
انتشار آلودگی

موضوعات

  1. Acheampong, A.O., 2018. Economic growth, CO2 emissions and energy consumption: what causes what and where? Energy Economics, 74, 677-692.
  2. Al. Mulali, U. and Che Sab., 2012. The Impact of Energy Consumption and CO2 Emission on The Economic and Financial Development in The Sub Sahran African Countries. Energy. 39: 180-186.
  3. Al. Mulali, U., Ozturk, I.  and Lean, H., 2015. The Influence of Economic Growth, Urbanization, Trade Openness, Financial Development and Renewable Energy on Pollution in Europe. Energy. 35-56.
  4. Ang, J., 2009. CO2 Emissions, Research and Technology Transfer in China, Ecological Economics, 68: 2658-2665.
  5. Ang, J.B. 2007. CO2 emissions, energy consumption and output in France. Energy Policy, 35(10), 4772-4778.
  6. Antweiler, W., Copland, B. and Taylor, W., 2001. Is Free Trade Good for The Environment? American Economic Review, 91(4):877-908.
  7. Apergis, N. and Payne, J., 2010. CO2 Emissions, Energy Usage and Output in Central American. Energy Policy, 37:3282-3286.
  8. Ara Begum, R., Sohag, K., Syed Abdullah, S.M. and Jaffar, M. 2015. CO2 Emissions, Energy Consumption and Population Growth in Malaysia. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 41: 594-601.
  9. Badji, A., Benseddik, A., Bensaha, H., Boukhelifa, A. and Hasrane, I., 2022. Design, technology, and management of greenhouse: A review. Journal of Cleaner Production, 133753.
  10. Boutabba, M.A., 2014. The Impact of Financial Development, Income, Energy and Trade on Carbon Emission: Evidence from The Indian Economy, Economic Modelling. 40: 33-41.
  11. Chen, J., Wang, W., Sun, W., Jiao, Y., He, Y., Li, D. and Gong, J., 2023. Tapping into the potential CO2 emission reduction of a crude oil transportation system from carbon footprint perspective. Journal of Cleaner Production, 413, 137409.
  12. Chontanawat, J., 2020. Relationship between energy consumption, CO2 emission and economic growth in ASEAN: Cointegration and causality model. Energy Reports, 6, 660-665.
  13. Chousa, J.P., Tamazian, A. and Vadlamannati, K.C., 2008. Rapid Economic Growth at The Cost of Environment Degradation? Panel Data Evidence from BRIC Economics. William Davidson Institute Working Paper No 908.
  14. Coban, S. and Topcu, M., 2013. The Nexus Between Financial Development and Energy Consumption in EU: A Dynamic Panel Data Analysis. Energy Economic. 39: 81-88.
  15. De Bruyn, S.M., Van Den Bergh, J.C. and Opschoor, J.B., 1998. Economic Growth and Emissions: Reconsidering the Empirical Basis of Environment Kuznets Curves. Ecological Economics. 25: 161-175.
  16. Dinga, C.D. and Wen, Z., 2022. China's green deal: can China's cement industry achieve carbon neutral emissions by 2060. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 155, 111931.
  17. Dogan, E. and Turkekul, B., 2015. CO2 Emission, Real output, Energy Consumption, Trade, Urbanization and Financial Development: Testing the EKC Hypothesis for the USA. Environ Sci Pollut Res. 60-75.
  18. Ghani, G.M., 2012. Does Trade Liberalization Effect Energy Consumption? Energy Policy.43: 285-290.
  19. González-Álvarez, M.A. and Montañés, A., 2023. CO2 emissions, energy consumption, and economic growth: Determining the stability of the 3E relationship. Economic Modelling, 121, 106195.
  20. Halicioglu, F., 2009. An Econometric Study of CO2 Emissions, Energy Consumption, Income and Foreign Trade in Turkey. Energy Policy, 37: 1156-1164.
  21. Hamdi, H., Sbia, R. and Shabaz, M., 2014. The Nexus Between Electricity Consumption and Economic Growth in Bahrain. Economic Modelling. 38: 227-237.
  22. Hamilton, J.D.1989. A New Approach to The Economic Analysis of Nonstationary Time Series and The Business Cycle. Econometria: Journal of the Econometric Society, 57(2), 357-384.
  23. Hosseini, S.M., Saifoddin, A., Shirmohammadi, R. and Aslani, A., 2019. Forecasting of CO2 emissions in Iran based on time series and regression analysis. Energy Reports.5: 619-630.
  24. Iwata, H., Okada, K. and Samreth, S., 2011. A Note on The Environmental Kuznets Curve for CO2: A Pooled Mean Group Approach. Applied Energy. 88: 1986-1996.
  25. Jalil, A. and Mahmud, S., 2009. Environmental Kuznets Curve for CO2 Emissions: A Cointegration Analysis for China. Energy Policy.35: pp.5167-5172.
  26. Jones, D., 1989. Urbanization and Energy. RCF Economic and Financial Consuiting, Inc. Chicago. United State.
  27. Li, K. and Lin, B., 2015. Impact of Urbanization and Industrialization on Energy Consumption/ CO2 Emissions: Does the Level of Development Matter. Renewable and Sustainable Energy Review, 52: 1107-1122.
  28. Li, Z., Song, Y., Zhou, A., Liu, J., Pang, J. and Zhang, M., 2020. Study on the pollution emission efficiency of China’s provincial regions: The perspective of Environmental Kuznets curve, Journal of Cleaner Production, 263: 121497. 
  29. Marin, G., 2010. Sector CO2 and SO Emissions Efficiency and Investment: Homogeneous vs Heterogeneous Estimates using the Italian.
  30. Martins, T., Barreto, A.C., Souza, F.M. and Souza, A.M., 2021. Fossil fuels consumption and carbon dioxide emissions in G7 countries: Empirical evidence from ARDL bounds testing approach. Environmental Pollution, 291, 118093.
  31. Moutinho, V., Madaleno, M. and Elheddad, M., 2020. Determinants of the Environmental Kuznets Curve considering economic activity sector diversification in the OPEC countries. Journal of Cleaner Production. 271: 122642.
  32. Narayan, P.K. and Narayan, S., 2010. Carbon Dioxide Emissions and Economic Growth: Panel Data Evidence from Developing Countries. Energy Policy. 661- 666.
  33. Nguyen, D.K., Huynh, T.L.D. and Nasir, M.A., 2021. Carbon emissions determinants and forecasting: Evidence from G6 countries. Journal of Environmental Management, 285, 111988.
  34. Nunejad, M. and Roozitalab, A., 2018. The Effects of Economic Growth and Energy Consumption on Environmental Pollution: A Case Study of Iran. Quarterly Journal of Environmental Economics and Natural Resources. 3(2): 99-124.
  35. Pao, H.T. and Tsa, C.M., 2010. CO2 Emissions, Energy Consumption and Economic Growth in BRIC Countries, Energy Policy. 38: 7850-7860.
  36. Rahman, M.M., Alam, K. and Velayutham, E., 2022. Reduction of CO2 emissions: The role of renewable energy, technological innovation, and export quality. Energy Reports, 8, 2793-2805.
  37. Saboori, B., Sulaiman, J. and Mohd, S., 2012. Economic Growth and CO2 Emissions in Malaysia: A Cointegration Analysis of The Environmental Kuznets Curve.  Energy Policy, 51 :184–191.
  38. Sadeghi, H. and Eslami Argoly, M., 2011. Economic Growth and Environmetal pollution in countries Adhering to the KYOTO PROTOCOL. Energy Economics Review. 30.1-32.
  39. Sadorsky, P., 2011. Energy Consumption, Output and Trade in The Middle East. Energy Economics, 38(5):739-749.
  40. Sadorsky, P., 2011. Trade and Energy Consumption in Middle East. Energy Economics. 33: 739-749.
  41. Sadorsky, P., 2009. Renewable Energy Consumption, CO2 Emission and Oil Prices in the G7 Countries. Energy Economics, 31: 456-462.
  42. Saidi, K. and Hammami, S., 2015. The Impact of CO2 Emissions and Economic Growth on Energy Consumption in 58 Countries. Energy Reports, 1: 62–70.
  43. Saidi, K. and Mbarek, M.B., 2016. The impact of income, Trade, Urbanization and Financial Development on CO2 Emission in 19 Emerging Economies. Environ Sci Pollut Res. 60-75.
  44. Salari, M., Javid, R.J. and Noghanibehambari, H., 2021. The nexus between CO2 emissions, energy consumption, and economic growth in the US. Economic Analysis and Policy, 69, 182-194.
  45. Salim, B., Sulaiman, J. and Mohd, S., 2012. Economic Growth and CO2 Emissions in Malaysia: A Cointegration Analysis of The Environmental Kuznets Curve.  Energy Policy, 51 :184–191.
  46. Salim, R. and Shafiei, S., 2014. Urbanization and Renewable and Non-renewable Energy Consumption in OECD Countries: An Empirical Analysis. Economic Modelling, 38: 581-591.
  47. Shahbaz, M., Tiwari, A.K. and Nasir, M., 2013. The Effect of Development, Economic Growth, Coal Consumption and Trade Openness on CO2 Emissions in South Africa. Energy Policy, 61: 1452- 1459.
  48. Shahbaz, M., Sbia, R., Hamdi, H. and Ozturk, I., 2014. Economic Growth, Electricity Consumption, Ubanization and Environment Degradation Relationship in United Arab Emirates. Ecological Indicators, 45: 622-631.
  49. Shahbaz, M., Loganathan, N., Sbia, R. and Afza, T., 2015. The Effect of Urbanization, Affluence and Trade Openness on Energy Consumption: A Time series Analysis in Malysia. Renewable and Sustainable Energy Review, 47: 683-693.
  50. Shahbaz, M., Nasreen, S., Ling, C. and Sbia, R., 2014. Causality Between Trade Openness and Causes What in High-, Middle- and Low-Income Countries. Energy Policy. 70: 126-143.
  51. Tang, Q., Shahla, R., Leyla, A. and Sevinj, H., 2023. Moderating role of carbon emission and institutional stability on renewable energy across developing countries. Renewable Energy, 209, 413-419.
  52. Tiwari, A., Shabaz, M. and Hey, Q., 2013. The Environmental Kuznets Curve and The Role of Coal Consumption in India: Cointegration and analysis in open Economic. Renewable and Sustainable Energy Reviwes, 18: 519-527.
  53. Yabuta, M., 2003. Simple Theoretical Analysis the Environment Kyznets Curve. Chuo University. 45:1-21.
  54. Ziaei, S.M., 2015. Effect of Financial Development Indicators on Energy Consumption and CO2 Emission of European, East Asian and Oceania Countries, Renewable and Sustainable Energy Reviews,42: 752-759.
  55. Zou, S. and Zhang, T., 2020. CO2 emissions, energy consumption, and economic growth nexus: evidence from 30 provinces in China. Mathematical Problems in Engineering, 2020, 1-10.
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 9، شماره 83
بهار 1403
صفحه 31-44

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما