محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

واکاوی و شناسایی تأثیرات به کارگیری گیاهان بومی در فضاهای سبز شهری

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

افسانه یوسف پور دخانیه 1
داود وفاداری کمارعلیا 2

1 گروه علوم باغبانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2024.455518.1373
چکیده
مقدمه: مناظر و فضاهای سبز شهری از مهم‌ترین اجزای سیمای شهری محسوب می‌شوند و می‌توانند در بهبود شرایط محیطی شهرها نقش قابل­‌توجهی را داشته باشند. اجزای موجود در فضاهای سبز شهری همچون گیاهان می‌توانند این نقش مهم را در مناسب‌سازی شرایط شهرها به جهت زندگی شهروندان ایفا نمایند. بر همین اساس هدف از تحقیق حاضر واکاوی و شناسایی تأثیرات به کارگیری گیاهان بومی در فضاهای سبز شهری می‌باشد.
مواد و روش‌ها: در راستای دستیابی به هدف تحقیق از منابع کتابخانه‌ای به جهت نگارش مقدمه و مصاحبه از متخصصین امر در دو مرحله برای شناسایی تأثیرات گیاهان بومی بهره گرفته شد که جامعه آماری از 27 متخصص تشکیل گردید. در مصاحبه اول شاخص‌­ها به دست آمد سپس در مصاحبه دوم با تشکیل ماتریس بازیگر- هدف از متخصصان درخواست گردید به هر کدام از شاخص­‌ها از 4- تا 4 امتیاز دهند که در آن عدد 0 بدون نظر، عدد 4 بیشترین امتیاز و عدد 4- کمترین امتیاز را نشان می­‌دهد. پس از جمع­‌آوری پاسخ­‌های داده شده، امتیازات اختصاص یافته به هر کدام از شاخص‌­ها از طرف متخصصان دارای یک زمینه تخصصی میانگین‌­گیری شده و در ماتریس بازیگر- هدف نرم افزار مکتور وارد گردید. این فرآیند برای هر شش تخصص شرکت کننده (معماران منظر، مهندسان فضای سبز، مهندسان باغبانی، مهندسان محیط­زیست، مهندسان گیاه پزشکی و گیاه شناسان) در تحقیق انجام گرفت تا ماتریس بازیگر- هدف نهایی به طور کامل تکمیل گردید. در ادامه تحلیل­‌های لازم بر روی ماتریس به دست آمده در نرم افزار مکتور انجام گرفت و نتایج نهایی حاصل شد. همچنین متون به دست آمده از مصاحبه­‌های انجام شده واژه به واژه و سطر به سطر مورد بررسی قرار گرفته و ارتباط بین کدهای موجود در آن­‌ها کشف گردید، سپس این متون وارد نرم افزار اطلس تی آی شد و کوتیشن­‌ها و کدبندی‌­های مورد نظر انجام گرفته و ارتباط بین کدهای مستخرج شده از طریق ابزارهای موجود در نرم ­افزار تعریف گردید و در نهایت این ارتباطات به صورت مدل نهایی از نرم ­افزار استخراج شد.
نتایج: نتایج نشان می‌دهد اثرات بهبود کارکردهای فضاهای سبز شهری و کاهش مصرف آب با اهمیت‌ترین و همگراترین تأثیرات می‌باشند و به این معنی است که استفاده از گیاهان بومی تأثیرات مهمی همچون صرفه جویی در مصرف آب را در پی دارد. همچنین آشنایی شهروندان با گیاهان بومی و کنترل بهتر سیلاب کم اهمیت‌­ترین تأثیرات در به کارگیری گیاهان بومی در فضاهای سبز شهری بوده‌اند که با کاشت گیاهان بومی در فضاهای سبز شهری شهروندان با ویژگی‌های گیاهان مناطق خود آشنا شده و در نگهداری این گیاهان تلاش بیشتری را خواهند نمود همچنین رشد سریع‌تر این گیاهان به دلیل تطبیق سریع با محیط سبب می‌گردد که از شدت سیلاب‌های احتمالی در منطقه کم نمایند.
بحث: به طور کلی می‌­توان بیان نمود که برنامه‌ریزان و طراحان شهری باید به تأثیرات کشت گیاهان بومی مطرح شده در تحقیق حاضر توجه ویژه داشته باشند تا با ایجاد منظر و فضای سبز شهری مطلوب بتوانند رضایت شهروندان را کسب نمایند و از پتانسیل‌­های منطقه مورد نظر همچون گیاهان بومی به نحو احسن استفاده کنند.

کلیدواژه‌ها

فضاهای شهری
فضاهای باز شهری
مناظر شهری
طراحی کاشت گیاهان زینتی

موضوعات

  1. Chan, K.W., 2010. Fundamentals of China's urbanization and policy, China Review, 63-93.
  2. Chaves, M.M., Maroco, J.P. and Pereira, J.S., 2003. Understanding plant responses to drought—from genes to the whole plant, Functional Plant Biology, 30, 239–264.
  3. Chini, C.M., Konar, M. and Stillwell, A.S., 2017. Direct and indirect urban water footprints of the United States, Water Resources Research, 53, 316–327.
  4. da Silveira, C.F.A., 2018. A systematic approach for integrative design of buildings and landscapes: towards ecosystem services provision in urban areas [PhD dissertation]. State College (PA): Pennsylvania State University, 230 p.
  5. Endter-Wada, J., Kurtzman, J., Keenan, SP., Kjelgren, R.K. and Neale, C.M.U., 2008. Situational waste in landscape watering: residential and business water use in an urban Utah community, JAWRA: Journal of the American Water Resources Association, 44, 902–920.
  6. Evans, T.L., Mata-Gonzalez, R., Martin, D.W., McLendon, T. and Noller, J.S., 2013. Growth, water productivity, and biomass allocation of Great Basin plants as affected by summer watering, Ecohydrology, 6, 713–721.
  7. Forester, D.J. and Machlist, G.E., 1996. Modeling human factors that affect the loss of biodiversity [Moldelado de factores humanos que afectan la pérdida de biodiversidad]. Conservation Biology , 10, 1253–1263.
  8. Gallai, N., Salles, J.M., Settele, J. and Vaissière, B.E., 2009. Economic valuation of the vulnerability of world agriculture confronted with pollinator decline, Ecological Economics, 68, 810–821.
  9. Gann, G.D., McDonald, T., Walder, B., Aronson, J., Nelson, C.R., Jonson, J., Hallett, J.G., Eisenberg, C., Guariguata, M.R., Liu, J., Hua, F., Echeverría, C., Gonzales, E., Shaw, N., Decleer, K. and Dixon, K.W., 2019. Special Issue: International principles and standards for the practice of ecological restoration. 2nd ed. Restoration Ecology and the Society for Ecological Restoration, S1–S46.
  10. Guan, X., Wei, H., Lu, S., Dai, Q. and Su, H., 2018. Assessment on the urbanization strategy in China: Achievements, challenges and reflections, Habitat International, 71, 97-109.
  11. Hatab, A.A., Rigo Cavinato, M.E., Lindemer, A. and Lagerkvist, C.J., 2019. Urban sprawl, food security and agricultural systems in developing countries: a systematic review of the literature, Cities, 94, 129–142.
  12. Hooper, V.H., Endter-Wada, J. and Johnson, C.W., 2008. Theory and practice related to native plants: a case study of Utah landscape profes sionals, Landscape Journal, 29, 127–141.
  13. Hulme, M., Barrow, E.M., Arnell, N.W., Harrison, P.A., Johns, T.C. and Downing, TE., 1999. Relative impacts of human-induced climate change and natural climate variability, Nature, 397, 688–691.
  14. Jones, M.M. and Rawson, H.M. 1979. Influence of rate of development of leaf water deficits upon photosynthesis, leaf conductance, water use efficiency, and osmotic potential in sorghum. Physiologia Plantarum, 45, 103–111.
  15. Kamei, M., Wangmo, T., Leibowicz, B. and Nishioka, S., 2021. Urbanization, carbon neutrality, and Gross National Happiness: Sustainable development pathways for Bhutan, Cities, 111, 102972.
  16. Martinson, R., 2018. Water efficiency for urban landscapes in semi-arid environments [PhD dissertation]. Corvallis (OR): Oregon State University, 82 p.
  17. Martinson, , 2020. Native plants in urban landscapes: a biological imperative, Native Plants Journal, 21(3), 275-280.
  18. Martinson, R., Lambrinos, J. and Mata-González, R., 2019. Water stress patterns of xerophytic plants in an urban landscape, HortScience, 54, 818–823.
  19. Mata-González, R., Evans, T.L., Martin, D.W., McLendon, T., Noller, J.S., Wan, C. and Sosebee, R.E., 2014. Patterns of water use by Great Basin plant species under summer watering, Arid Land Research and Management, 28, 428–446.
  20. Mata-González, R., McLendon, T. and Martin, D.W., 2005. The inappropriate use of crop transpiration coefficients (Kc) to estimate evapotranspiration in arid ecosystems: a review, Arid Land Research and Management, 19, 285–295.
  21. Nassauer, J.I., Wang, Z., Dayrell, E. 2009. What will the neighbors think? Cultural norms and ecological design, Landscape and Urban Planning, 92, 282–292.
  22. Nazmfar, H. and Vafadari Komarolya, D., 2024. Measuring the factors affecting the adaptation of urban parks with the approach of improving the mental health of citizens in the post-corona era. Geography and Human Relationships, (), -.[In Persian]
  23. Omernik, J.M., 1995. Ecoregions: a spatial framework for environmental management. In: Davis WS, Simon TP, editors. Biological assessment and criteria: tools for water resource planning and decision making, Boca Raton (FL): Lewis Publishers, p 49–62.
  24. Salisbury, A., Armitage, J., Bostock, H., Perry, J., Tatchell, M. and Thompson, K., 2015. Enhancing gardens as habitats for flower-visiting aerial insects (pollinators): should we plant native or exotic species?, Journal of Applied Ecology, 52, 1156–1164.
  25. Spiesman, B.J. and Inouye, B.D., 2013. Habitat loss alters the architecture of plant-pollinator interaction networks, Ecology, 94, 2688–2696.
  26. St Hilaire, R., Arnold, M.A., Wilkerson, D.C., Devitt, D.A., Hurd, B.H., Lesikar, B.l., Lohr, V.I., Martin, C.A., McDonald, G.V., Morris, R.L., Pittenger, D.R., Shaw, D.A. and Zoldoske, D.F., 2008. Efficient water use in residential urban landscapes, HortScience, 43, 2081–2092.
  27. Steffan-Dewenter, I., Potts, S.G. and Packer, L., 2005. Pollinator diversity and crop pollination services are at risk, Trends in Ecology & Evolution, 20, 652–653.
  28. Thompson, I., 2000. Aesthetic, social and ecological values in landscape architecture: a discourse analysis. Ethics, Place & Environment, 3, 269–287.
  29. United Nations., 2018. 68% of the world population projected to lie in urban areas by 2050. News Report, May 16. Department of Economic and Social Affairs. URL: https://www.un.org. United States Census. 2012. Growth in urban population outpaces rest of nation. Census Bureau Reports. Washington (DC): US Department of Commerce.
  30. Vick, R.A. and Tufts, M., 2006. Low-impact land development: the practice of preserving natural processes, Journal of Green Building, 1, 28–38.
  31. Zhong, Zh. and Chen, Zh., 2022. Urbanization, green development and residents' happiness: The moderating role of environmental regulation, 97, 106900.
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 9، شماره 84
تابستان 1403
صفحه 55-68

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما