محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

نقش گردشگری بین‌المللی در کیفیت محیط‌زیست (مطالعه موردی: کشورهای D8)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

روح اله بابکی
بهنام الیاس پور
نرگس سنجری کنارصندل

گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2024.465772.1388
چکیده
مقدمه: مشکل تخریب محیط زیست، یکی از مسأله‌‌‌‌‌های مهم جهانی است که ناشی از اقدامات و فعالیـت‌هـای انسان است. این موضوع از نظـر اقتصادی نیز اهمیت زیادی دارد. تخریب محیط زیست معلول یک عامل یا یک متغیر نیست و علل و عوامل متعددی در پیدایش آن دخالت دارند. در این مطالعه به برخی از این عوامل شامل گردشگری، رشد اقتصادی و شهرنشینی پرداخته شده است.
مواد و روش‌ها: هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی رابطه بین گردشگری، رشد اقتصادی، شهرنشینی و تخریب محیط زیست در کشورهای اسلامی درحال توسعه (شامل ایران، ترکیه، پاکستان، بنگلادش، اندونزی، مالزی، مصر و نیجریه) طی دوره 2020-2005 با استفاده از روش‌های حداقل مربعات کاملا ًاصلاح شده (FMOLS)، حداقل مربعات پویا (DOLS) و میانگین گروهی تلفیقی (PMG) است.  مدل کلی این پژوهش، به صورت زیر است:
                                                                                                               CO2it = f (TRit, GDPit, POPit, Urit)                     
که در آن CO2 میزان انتشار گاز دی‌اکسیدکربن، TR درآمد حاصل از گردشگران خارجی ورودی (درصدی از GDP)، GDP نرخ رشد اقتصادی، POP نرخ رشد جمعیت و UR شهرنشینی است. لازم به ذکر است که آمار و اطلاعات مورد نیاز در این پژوهش از منبع داده‌های بانک جهانی تهیه و گردآوری شده است.
نتایج: نتایج این پژوهش بر اساس یافته‌های حاصل از برآورد مدل به روش میانگین گروهی تلفیقی (PMG) نشان می­دهد که ضریب متغیر گردشگری بین­المللی در سطح یک درصد معنادار بوده و رابطه مستقیمی با متغیر انتشار دی‌اکسیدکربن در هشت کشور اسلامی در حال توسعه دارد. بر اساس نتایج این پژوهش، رشد اقتصادی در سطح یک درصد رابطه مثبت و معناداری با متغیر انتشار دی‌اکسیدکربن در هشت کشور اسلامی در حال توسعه دارد. هم‌چنین مطابق با نتایج پژوهش حاضر، شهرنشینی در سطح یک درصد رابطه مثبت و معناداری با متغیر انتشار دی‌اکسیدکربن در هشت کشور اسلامی در حال توسعه دارد. علاوه بر این، نتایج این پژوهش نشان­دهنده اثر مثبت و معنادار جمعیت بر انتشار دی‌اکسیدکربن در هشت کشور اسلامی در حال توسعه در سطح یک درصد است؛ به این معنا که افزایش جمعیت باعث کاهش کیفیت محیط زیست در هشت کشور اسلامی در حال توسعه شامل ایران می‌شود. هم‌چنین برای بررسی اعتبار نتایج مدل PMG مدل به دو روش DOLS و FMOLS نیز برآورد گردید که نتایج آن‌ها مؤید اعتبار نتایج مدل برآورد شده به روش PMG  است.
بحث: به‌طور خلاصه بر اساس نتایج حاصل از این مطالعه، ضریب متغیر گردشگری بین­المللی، رشد اقتصادی، جمعیت و شهرنشینی در سطح یک درصد معنادار بوده و رابطه مستقیمی با متغیر انتشار دی‌اکسیدکربن دارند. به این معنا که افزایش هر یک از این متغیرها باعث کاهش کیفیت محیط زیست در هشت کشور اسلامی در حال توسعه شامل ایران می‌شود. بنابراین، پیشنهاد می‌گردد، اولاً، سیاست‌گذاران مقصدهای گردشگری بین­المللی باید استراتژی‌هایی را اتخاذ کنند که به این مقصدها کمک ‌کنند تا استفاده از سوخت‌های فسیلی را کاهش دهند و سرمایه‌گذاری‌های گردشگری بیشتری جذب کنند. ثانیاً، برای بهبود کیفیت محیط زیست یا کاهش تخریب محیط زیست، به جای وسایل حمل و نقل با موتور دیزل و مخرب محیط زیست، حمل و نقل گردشگری با خودروهای سازگار با محیط زیست مانند خودروهای برقی و همچنین گردشگری با دوچرخه در مقاصد گردشگری انتخاب و ترویج شود و ثالثاً، رویکردهای قیمت‌گذاری برای کربن اتخاذ شود که همانند مالیات بر کربن نه تنها کاهش سطح انتشار را تسهیل می‌کند، بلکه می‌تواند منبع درآمد اضافی را نیز فراهم کند.

کلیدواژه‌ها

گردشگری بین‌المللی محیط زیست
دی‌اکسید کربن
رشد اقتصادی
شهرنشینی

موضوعات

  1. Ahmad, F., Draz, M.U., Su, L. and Rauf, A., 2019. Taking the bad with the good: the nexus between tourism and environmental degradation in the lower middle-income southeast Asian economies. J Clean Prod, 233, 1240–1249.
  2. Ali, M., Raza, S.A. and Khamis, B., 2020. Environmental degradation, economic growth, and energy innovation: evidence from European countries. Environ Sci Pollut Res27, 28306–28315.
  3. Amzath, A. and Zhao, L., 2014. A study of the relationship between carbon emission and tourism development in Afr J Bus Manage, 8(20), 962–971.
  4. Anderson, T.R., Hawkins, E. and Jones, P.D., 2016. CO2, the greenhouse effect and global warming: from the pioneering work of Arrhenius and Callendar to today’s earth system models. Endeavour 40(3):178–187.
  5. Bi, C. and Zeng, J., 2019. Nonlinear and spatial effects of tourism on carbon emissions in China: a spatial econometric approach. Int J Env Res Pub He, 16(18), 3353.
  6. Chowdhury, T., Mawa, J., Islam, R., Uddin, I. and Rahman, Md., 2024. Nature and cause of CO2 emission in Eastern Africa: Role of tourism and afforestation towards reduce CO2 Social Sciences and Humanities Open. 10. 101051. 10.1016/j.ssaho.2024.101051.
  7. Danish Zhang, J., Hassan, S.T. and Iqbal, K., 2019. Toward achieving environmental sustainability target in Organization for Economic Cooperation and Development countries: The role of real income, research and development, and transport infrastructure. Sustainable Development, 28(1), 83-90.
  8. Dogan, E. and Aslan, A., 2017. Exploring the relationship among CO2 emissions, real GDP, energy consumption and tourism in the EU and candidate countries: evidence from panel models robust to heterogeneity and cross-sectional dependence. Renew Sust Energ Rev, 77, 239–245.
  9. Dogan, E. and Turkekul, B., 2016. CO2 emissions, real output, energy consumption, trade, urbanization and financial development: testing the EKC hypothesis for the USA. Environ Sci Pollut Res, 23(2),1203-1213.
  10. Fotros, M.H., Ferdousi, M. and Mehrpeyma, H., 2012. An Examination of Energy Intensity and Urbanization Effect on Environmental Degradation in Iran (A Cointegration Analysis). Journal of Environmental Studies, 37(60), 13-22. (In Persian with English abstract)
  11. Grossman, G.M. and Krueger, A.B., 1995. Economic growth and the environment. The quarterly journal of economics, 110(2), 353-377.
  12. Haghighat, J., Shokri, T., Khodaverdizadeh, M. and Khodaverdizadeh, S., 2017. The Effect of Tourism Development and Economic Growth on CO2 Emissions in Kuznets Curve in Selected Islamic Countries (Non-linear Approach PSTR). Journal of Tourism Planning and Development, 5(19), 8-32. (In Persian with English abstract)
  13. Hanif, I., 2018. Impact of economic growth, nonrenewable and renewable energy consumption, and urbanization on carbon emissions in Sub-Saharan Africa. Environmental Science and Pollution Research, 25(15), 15057-15067.
  14. Hashemi Dizaj, A., Farhang, A.A. and Mohammadpour, A., 2023. Impact of tourism and economic growth on carbon dioxide emissions (using non-linear ARDL method). Journal of Tourism Planning and Development, 12(44), 33-56. (In Persian with English abstract)
  15. Isiksal, A.Z. and Assi, A.F., 2022. Determinants of sustainable energy demand in the European economic area: Evidence from the PMG-ARDL model. Technological Forecasting and Social Change, 183, 121901.
  16. Jatuporn, C., Chien, L.H., Sukprasert, P. and Thaipakdee, S., 2011. Does a longrun relationship exist between agriculture and economic growth in Thailand. Int J Econ Financ, 3(3), 227–233.
  17. Joseph, A.O., 2010. Climate change and sustainable development in sub-Saharan Africa: an application of panel cointegration in some selected countries, energy, environment and economic growth. Proceedings of the 2010 Nigerian Association for Energy Economics, 187–197.
  18. Katircioglu, S., Feridun, M. and Kilinc, C., 2014. Estimating tourism-induced energy consumption and CO2 emissions: the case of Cyprus. Renew Sust Energ Rev, 29, 634–640.
  19. Kim, D.H., Lin, S.C. and Suen, Y.B., 2010. Dynamic effects of trade openness on financial development. Economic Modelling, 27(1), 254-261.‏
  20. Kuo, N.W. and Chen, P.H., 2009. Quantifying energy use, carbon dioxide emission, and other environmental loads from island tourism based on a life cycle assessment approach. J Clean Prod, 17(15), 1324–1330.
  21. Lee, J.W. and Brahmasrene, T., 2013. Investigating the influence of tourism on economic growth and carbon emissions: evidence from panel analysis of the European Union. Tour Manag, 38, 69–76.
  22. Liu, J., Feng, T. and Yang, X., 2011. The energy requirements and carbon dioxide emissions of tourism industry of Western China: a case of Chengdu city. Renew Sust Energ Rev, 15(6), 2887–2894.
  23. Lu, L., Cai, R. and Gursoy, D., 2019. Developing and validating a service robot integration willingness scale. Int J Hosp Manag, 80, 36–51.
  24. Malik, M.Y., Latif, K., Khan, Z., Butt, H.D., Hussain, M. and Nadeem, M.A., 2020. Symmetric and asymmetric impact of oil price, FDI and economic growth on carbon emission in Pakistan: Evidence from ARDL and non-linear ARDL approach. Science of the Total Environment, 726, 138421.
  25. Muftau, O., Iyoboyi, M. and Ademola, A.S., 2014. An empirical analysis of the relationship between CO2 emission and economic growth in West Africa. Am J Econ, 4(1), 1–17.
  26. Nepal, R., Indra, A.L., Irsyad, M. and Nepal, S.K., 2019. Tourist arrivals, energy consumption and pollutant emissions in a developing economy–implications for sustainable tourism. Tour Manag, 72,145–154.
  27. Oosthoek, J. and Gills, B.K., 2005. Humanity at the crossroads: The globalization of environmental crisis. Globalizations, 2(3), 283-291.
  28. Otgaar, A., 2012. Towards a common agenda for the development of industrial tourism. Tour Manag Perspect, 4, 86–91.
  29. Rasekhi, S., Karimi, S. and Mohammadi, S., 2016. Environmental Impacts of Tourism a Case Study of Selected Developing and Developed Countrie. Journal of Tourism Planning and Development, 5(16), 71-94. (In Persian with English abstract)
  30. Raza, S.A., Qureshi, M.A., Ahmed, M. et al., 2021. Non-linear relationship between tourism, economic growth, urbanization, and environmental degradation: evidence from smooth transition models. Environ Sci Pollut Res, 28, 1426–1442.
  31. Scott, D., Peeters, P. and Gössling, S., 2010. Can tourism deliver its “aspirational” greenhouse gas emissions reduction targets? J Sustain Tour, 18(3), 393–408.
  32. Sethy, S.K. and Goyari, P., 2023. Examining financial inclusion-agricultural productivity connection in south asian countries: evidence from FMOLS and DOLS approaches. Italian Review of Agricultural Economics, 78(1), 33-48. ‏
  33. Shakouri, B., Khoshnevis Yazdi, S. and Ghorchebigi, E., 2017. Does tourism development promote CO2 emissions? Anatolia, 28(3), 444–452.
  34. Sherafatian-Jahromi, R., Othman, M.S., Law, S.H. and Ismail, N.W., 2017. Tourism and CO2 emissions nexus in Southeast Asia: new evidence from panel estimation. Environ Dev Sustain, 19(4), 1407–1423.
  35. Solarin, S.A., 2014. Tourist arrivals and macroeconomic determinants of CO2 emissions in Malaysia. Anatolia, 25(2), 228–241.
  36. Tarazkar, M.H., Kargar, N., Esfanjari, R. and Ghorbaniyan, E., 2020. The impact of economic growth on environmental degradation in Middle East region: application of ecological footprint. Journal of Natural Environment, 73(1), 77-90. (In Persian with English abstract)
  37. Tsagarakis, K.P., Bounialetou, F., Gillas, K., Profylienou, M., Pollaki, A. and Zografakis, N., 2011. Tourists’ attitudes for selecting accommodation with investments in renewable energy and energy saving systems. Renew Sust Energ Rev, 15(2), 1335–1342.
  38. Wu, P. and Shi, P., 2011. An estimation of energy consumption and CO2 emissions in tourism sector of China. J Geogr Sci, 21(4), 733–745.
  39. Zhang, C. and Lin, Y., 2012. Panel estimation for urbanization, energy consumption and CO2 emissions: a regional analysis in China. Energy Policy, 49, 488–498.
  40. Zhang, L. and Gao, J., 2016. Exploring the effects of international tourism on China’s economic growth, energy consumption and environmental pollution: evidence from a regional panel analysis. Renew Sust Energ Rev, 53, 225–234.
  41. Zhong, L., Deng, J., Song, Z. and Ding, P., 2011. Research on environmental impacts of tourism in China: Progress and prospect. J Environ Manag, 92(11), 2972–2983.
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 9، شماره 85
پاییز 1403
صفحه 118-131

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما