اثرپذیری آلودگی هوا از توسعه مالی در کشورهای عضو پیمان اکو

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

اگرچه رشد و توسعه اقتصادی در کشورهای مختلف باعث افزایش رفاه اقتصادی شده است اما در کنار آن  آلودگی­ های محیط زیستی زندگی بشر را تهدید می­ نمایند. هدف مطالعه حاضر بررسی عوامل مؤثر بر آلودگی هوا با تأکید بر انتشار گاز دی اکسیدکربن  در بین کشورهای منطقه اکو طی سال­ های 2000 تا 2018 با تأکید بر توسعه مالی است. برای بررسی اثر توسعه مالی بر آلودگی ­های محیط زیستی از روش­ اقتصادسنجی داده­ های ترکیبی (Panel Data) استفاده شده و ضرایب مدل با نرم­ افزار Eviews 10 تخمین زده شده ­اند. متغیر وابسته تحقیق میزان انتشار گاز دی اکسید کربن بر حسب تن در سال و متغیر مستقل شاخص ترکیبی توسعه مالی است. دو متغیر کنترل شامل تولید ناخالص داخلی و میزان مصرف انرژی نیز در مدل لحاظ شده­ اند. در بلندمدت اثر توسعه مالی بر انتشار گاز دی ­اکسید کربن در کشورهای منطقه اکو مثبت و معنی ­دار است هم­چنین اثرات تولید ناخالص داخلی و مصرف انرژی  بر انتشار گاز دی­اکسید کربن مثبت و معنی ­دار هستند. ضریب تعیین مدل برابر با 99 درصد  است که بیان­گر قدرت توضیح­ دهندگی بالای مدل است. هر چند افزایش سطح فعالیت­ های اقتصادی باعث افزایش رفاه در جوامع مختلف می ­شود، اما با توجه به این­که افزایش سطح فعالیت­ های اقتصادی به ویژه فعالیت­ های صنعتی، باعث افزایش انتشار گاز دی ­اکسیدکربن و آلودگی­ های محیط زیستی در کشورهای عضو اکو می ­شود، سیاست­گذاران اقتصادی این کشورها باید با همکاری همدیگر سیاست­ ها و راه­کار­های لازم جهت کنترل و کاهش میزان انتشار گاز دی­ اکسیدکربن و سایر آلاینده ­های محیط زیستی را به کار گیرند.

کلیدواژه‌ها


  1. آماده، ح.، شاکری، ع. و محمدیان، ف. 1391. بررسی اندازه دولت و کیفیت محیط زیست (مطالعه موردی کشورهای OECD و OIC)، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات اقتصادی کاربردی در ایران، سال اول، شماره 2، صص 27-60
  2. ابراهیمی، م.، بابایی آغ­اسماعیلی، م. و کفیلی، و. 1395. نابرابری درآمد و کیفیت محیط زیست: مطالعه موردی ایران، فصلنامه مدلسازی اقتصادسنجی، سال دوم، شماره اول، صص 55-79
  3. اصغرپور، ح.، بهبودی، د. و محمدی خانقاهی، ر. 1392. اثرات توسعه اقتصادی و توسعه مالی بر کیفیت محیط زیست در کشورهای منتخب عضو اوپک، فصلنامه اقتصاد محیط زیست و انرژی، سال دوم، شماره 6، صص 1 -26
  4. افضلی، ع. و ماجد، و. 1396. ارزیابی تأثیر متغیرهای کلان بر کیفیت محیط زیست در منطقه منا: رویکردهای میانگین لگاریتم دیوژیا و
    هم­انباشتگی پانل، فصلنامه علوم محیطی، دوره 15، شماره 1، صص 45-60
  5. امیرنژاد، ح.، زرگر طالبی، م. و روشن­فر، م. 1394. بررسی و تبیین رابطه بین انتشار گاز
    دی­اکسید کربن و مصرف انرژی و تخریب محیط زیست در ایران، فصلنامه اقتصاد کشاورزی، جلد 9، شماره 4، صص 177-195
  6. انصاری­سامانی، ح. و خیل­کردی، ر. 1395. تأثیر اندازه دولت بر بیکاری: بررسی منحنی آبرامز در کشورهای توسعه­یافته و در حال توسعه، فصلنامه مدلسازی اقتصادسنجی، سال دوم، شماره اول (پیاپی49).
  7. ترابی، ت.، خواجویی­پور، ا.، طریقی، س. و پاکروان، م. تأثیر مصرف انرژی، رشد اقتصادی و تجارت خارجی بر انتشار گازهای گلخانه­ای در ایران، فصلنامه مدلسازی اقتصای، سال نهم، شماره 1، صص 63-84
  8. خانی، ف. و هوشمند، م. بررسی تأثیر توسعه مالی بر آلودگی محیط زیست کشورهای برگزیده صادرکننده نفت با تأکید بر حکمرانی خوب، پژوهش­های اقتصاد پولی، مالی، سال 25، شماره 15، 133-158
  9. صالح، ا.، شعبانی، ز.، سادات باریکانی، س. ح. و یزدانی، س. 1388. بررسی رابطه علیت بین تولید ناخالص داخلی حجم گازهای گلخانه­ای در ایران مطالعه موردی گاز دی­اکسید کربن، اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال هفدهم، شماره 66، صص 19-41
  10. کهنسال، م. و شایان­مهر، س. 1395. آثار متقابل مصرف انرژی، رشد اقتصادی و آلودگی محیط زیست: کاربرد الگوی معادلات همزمان فضایی
    داده­های تابلویی، پژوهشنامه اقتصاد ایران، سل پنجم، شماره 19، صص 179-216
  11. لطفعلی­پور، م.، فلاحی، م. و اسماعیل­پورمقدم، ه. 1393. اثر رشد اقتصای، تجارت و توسعه مالی بر کیفیت محیط زیست در ایران (بر اساس شاخص ترکیبی)، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش­های رشد و توسعه اقتصادی، سال چهارم، شماره 15، صص 61-76
  12. محمدباقری، ا. بررسی روابط کوتاه­مدت و بلندمدت بین تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی و انتشار دی­اکسیدکربن، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، سال هفتم، شماره 27، صص 101-129
  13. موسوی، س. ک.، سلمانپور زنوز، ع. و شکوهی فرد، س. 1396. اثر رشد اقتصادی، مصرف انرژی و توسعه مالی در ایران طی دوره 1395-1365، فصلنامه علوم محیط زیست، دوره دوم، شماره 1، صص 111-120
  14. مولایی، م. و بشارت، ا. 1394. بررسی ارتباط بین تولید ناخالص داخلی و رد پای اکولوژیک به عنوان شاخص تخریب محیط زیست، تحقیقات اقتصادی، دوره 50، شماره 4، صص 1017-1033
  15. مهدوی، ا. و امیربابایی، س. 1394. بررسی اثر توسعه مالی بر کیفیت محیط زیست در ایران، فصلنامه پژوهش­های رشد اقتصادی، سال 15، شماره 4، صص 1-23
  16. نیکواقبال، ع. و اختری، آ. 1391. رشد اقتصادی، رشد مصرف انرژی و رشد اتشار گاز دی­اکسید کربن بررسی رابطه علیت با رویکرد داده­های تلفیقی پویا (DPD)، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، سال نهم، شماره 33، 169-197
  17. Abaid Ullah Waqih, , Ahmed Bhutto, N., Hussain Ghumro, N.,  Kumar, S.,  Abdul Salam, M., Rising environmental degradation and impact of foreign direct investment: An empirical evidence from SAARC region, Journal of Environmental Management 243, 472–480
  18. Adams, S., Edem Kwame Mensah Klobodu, E. K. M. 2018. Financial Development and Environmental Degradation: Does political regime matter?, Journal of Cleaner Production, Production Vol. 197, Part 11 October 2018Pages 1472-1479
  19. Haider Zaidi, S. A., Zafar, M. W., Shahbaz, Hou, M. F. 2019. Dynamic Linkages between Globalization, Financial Development 1 and Carbon Emissions: Evidence from Asia Pacific Economic Cooperation Countries, Journal of Cleaner Production,   228, 10 August 2019, Pages 533-543
  20. Hdom, H. A. D., Fuinhas, J. A. Energy production and trade openness: Assessing economic growth, CO2 emissions and the applicability of the co-integration analysis, Energy Strategy Reviews 30, 100488
  21. Ike, George N., Usman, O., Sarkodie, S. A. “Fiscal policy and CO2 emissions from heterogeneous fuel sources in Thailand: Evidence from multiple structural breaks co-integration test”,  Science of the Total Environment 702,134711
  22. Mohammad, B., Khan, Sh. 2019. Effect of bilateral FDI, energy consumption, CO2 emission and capital on economic growth of Asia countries, Energy Reports 5, 1305–1315
  23. Olanipekun, I. O., Olasehinde, G. O., Rasheed, R., Alao, O. 2019. Agriculture and environmental degradation in Africa: The role of income, Science of the Total Environment 692, 60–67
  24. Ozcan, B. G., Tzeremes, P. G., Tzeremes, N. 2020. Energy consumption, economic growth and environmental degradation in OECD countries, Economic Modelling 84, January, Pages 203-213