محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

بررسی عوامل مؤثر بر مخارج سرانه بهداشتی در پنج کلان شهر ایران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

سهیلا بی ریا 1
علی فکور 2

1 دفتر گسترش آموزش عالی، معاونت آموزشی، وزارت علوم تحقیقات و فناوری، تهران، ایران

2 دانشکده و پژوهشکده اقتصاد مقاومتی، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2024.445209.1347
چکیده
مقدمه: یکی از دغدغه­­‌های اصلی دولت‌ها در طی سال‌های اخیر افزایش مخارج سرانه بهداشتی بوده است که متأثر از چندین عامل می‌باشد. افزایش تولید ناخالص داخلی (GDP)، شاخص آلودگی هوا و انتشار دی‌اکسید­کربن (CO2) اثرات مستقیم و غیرمستقیمی بر مخارج سرانه بهداشتی داشته‌اند. افزایش GDP  می‌تواند بهبود زندگی را به همراه داشته باشد، اما افزایش آلودگی هوا و انتشار گاز CO2  ناشی از فعالیت‌های تولیدی بشر معمولاً باعث بروز مشکلات بهداشتی مانند بیماری‌های تنفسی، بیماری‌های قلبی و عروقی و تغییرات اقلیمی می‌شود. مشکلات بهداشتی، مخارج سرانه بهداشتی افراد را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، این هزینه‌ها تأثیرات منفی بر بهره‌وری اقتصادی جامعه دارد. بنابراین در این پژوهش به بررسی رابطه بین آلودگی هوا و تولید ناخالص داخلی با مخارج بهداشتی در کلان شهرهای ایران شامل تهران، شیراز، مشهد، تبریز، اصفهان و اهواز پرداخته می‌شود .با توجه به این‌که از جمله عوامل مؤثر بر مخارج بهداشتی خانوارها، درآمد خانوارها و آلودگی هوا می‌باشد، بنابراین، بررسی رابطه بین این متغیرها می‎تواند در پیدا کردن راهکارهایی برای ارتقای سطح بهداشتی جامعه و حل مشکلات اقتصادی ناشی از افزایش هزینه‌های بهداشتی مؤثر باشد.
مواد و روش‌ها: در این پژوهش از مدل پنل دیتا برای بررسی عوامل مؤثر بر مخارج سرانه بهداشتی در 5 کلان شهر کشور استفاده شده است. دوره زمانی مورد بررسی بین سال‌های 1390-1401 می‌باشد. برای جلوگیری از برازش یک رگرسیون کاذب، پایایی متغیرها مورد بررسی قرار می‌گیرد. برای انجام این امر از آزمون لوین و لین استفاده می‌شود. برای آزمون هم انباشتگی متغیرها در بلندمدت، از آزمون هم­جمعی پدرونی و همچنین برای تعیین اینکه مدل پنل است از آزمون F لیمر استفاده شده است. سپس برای تعیین این که مدل از نوع الگو با اثرات ثابت است یا از نوع الگو با اثرات تصادفی، آزمون هاسمن انجام می‌شود. برای تخمین مدل از روش GMM استفاده شده است.
نتایج: نتایج مدل حاکی از آن است که افزایش تولید ناخالص داخلی (GDP)، شاخص آلودگی هوا و انتشار دی‌اکسیدکربن(CO2)  تأثیر مثبت و معناداری بر افزایش مخارج سرانه بهداشتی داشته است. بدین ترتیب که آلودگی هوا ناشی از رشد اقتصادی شهرها موجب افزایش بیماری و افزایش هزینه مراقبت‌های بهداشتی می‌شود. در نتیجه، تداوم آلودگی هوا و تأمین هزینه‌های بهداشتی توسط دولت موجب می‌شود بخش بیشتری از بودجه دولت به تأمین بودجه بهداشتی اختصاص یابد.
بحث: یکی از مهمترین اهداف توسعه اقتصادی دستیابی به رشد اقتصادی بالاتر می‌باشد. انتظار می‌رود با بالا رفتن سطح تولید ناخالص، سطح بهداشتی جامعه ارتقا یابد.‌ لیکن بررسی‌ها مؤید آن است که با افزایش میزان تولید ناخالص داخلی هریک از کلان شهرهای ایران، میزان آلودگی هوا  نیز افزایش یافته است که این امر سلامت مردم در این  شهرها را به خطر انداخته و موجب افزایش هزینه‌های بهداشتی و افزایش تعداد مرگ و میر مردم شده است. از این رو، به منظور کنترل مخارج سرانه مراقبت‌های بهداشتی در کلان شهرهای ایران به مسؤولین پیشنهاد می‌شود در برنامه‌ریزی‌های خود استفاده از تکنولوژی نوین و سبز، سرمایه‌گذاری در حمل و نقل عمومی و ارتقای بهره‌وری انرژی و  حفظ محیط­زیست را مدنظر قرار دهند. همچنین اعمال مالیات بر انتشار CO2 و تشویق به استفاده از انرژی‌های پاک و سبز می‌تواند تحریک کننده اقتصادی برای تغییر رفتارهای محیطی غیرپایدار باشد.

کلیدواژه‌ها

هزینه‌های بهداشتی تولید ناخالص داخلی انتشار دی‌اکسیدکربن
شاخص آلودگی
پنل دیتا

موضوعات

  1. Ansarinasab, M. and Bidmal, N., 2021. The Effect of Emission of Environmental pollution (carbon dioxide) on the Life Expectancy of Men and Women in Iran, Journal of Health and Environment, Quarterly Journal of the Scientific Association of Environmental Health of Iran,14,747-762. )In Persian with English abstract .(
  2. AAlli-Mahmoodi Sarab, S., Moeeiri, M., Shetabi Jooibari, S. and Rashiki, EE., 1997.  Estimation of air pollution (PM10) Using weather data Case study: (Ahvaz city), Quarterly Journal of Natural Environment,71,3, 385-397. )In Persian with English abstract (
  3. Behboodi, D. and Bagheri-Golazani, A., 1988. Environmental Effects of Energy Consumption and Economic Growth in Iran, Quantitative Economics Quarterly (Economic Surveys) ,5,4,35-53. (In Persian with English abstract).
  4. Fatahi Ardakani, A., Hajaliakbari, N., Bostan, Y. and Sakhi, F., 2021. The Solution to reduce air pollution by using green tax (case study: Ardakan city), Agricultural Economics,51(3),55-76. )In Persian with English abstract).
  5. Fatahi, S., Soheili. K., Reshadat, S. and Karimi, P., 2011. The relationship between human capital, health and economic growth in OPEC countries, Healthcare Management Quarterly, 3/3,4,37-51. )In Persian with English abstract).
  6. Hosseinzadeh-Kandi, Z. and Madah, M., 1998. The effect of pollution tax on household demand for environmentally polluting goods, Environmental science and technology,20/3,105-115. )In Persian with English abstract).
  7. Jerrett, M., Eyles, J., Dufournaud, C. and Birch, S., 2003. Environmental Influences on Health Care Expenditures: An Exploratory Analysis from Ontario, Canada", Journal of Epidemiology and Community, 57(5), pp. 334-338. )In Persian with English abstract .(
  8. Li G., Zhang R. and T. Masui., 2021. CGE modeling with disaggregated pollution treatment sectors for assessing Chinas environmental tax policies. Science of The Total Environment, 761, 143-264. )In Persian with English abstract).
  9. Mahdavian, M.R., Ziaee, S. and Keikha, A.R., 2021. Investigating factors affecting environmental pollution in Iran, agricultural economics, 13,4, 17-40. )In Persia with English abstract.(
  10. Nasrollahi, Z. and Ghafari-golak, M., 1989. Economic development and environmental pollution in countries that are members of the Kyoto Treaty and countries in Southwest Asia (with an emphasis on the Kuznets environmental curve), Research paper of economic sciences, 9,35, 105-126. )In Persian with English abstract .(
  11. Shahnazi, R., Hadian. A. and Jorghani, L., 1996. Investigating the Causal Relationship Between the Consumption of Energy Carriers, Economic Growth and Carbon Dioxide in the Economic Sectors of Iran, Iran's economic growth and development research quarterly,7,28,51-70. )In Persian with English abstract).
  12. Shiali-Pour, N. and Mirzaee-Nejad, M., 1998. A comparative study of the effect of health expenditure and air pollution on economic growth in developed and developing countries, Health and Environment Quarterly, 11,4, 505-514. )In Persian with English abstract .(
  13. Tao, M., Sheng, M.S. and Wen, I., 2023. How does financial development influence carbon emission intensity in the OECD countries, Journal of Environmental Management,335.
  14. Ziayee, S., Ahmad-Pour Borazjani, M. and Mahdizadeh Rayini, M.J., 2022. The impact of air pollution and economic growth on health care expenditures in the group of selected OPEC member countries with emphasis on Iran (PANEL ARDL approach), Environmental science studies.6,1, 3302-3309. )In Persian with English abstract).
  15. Zheng, X., Yu, Y., Zheng, L. and Zhang, Y., 2010. Does pollution drive up public health expenditure? A panel unit root and cointegration analysis”, pp.1-18, www.hanqing.ruc.edu.cn. )In Persian with English abstract).
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 9، شماره 83
بهار 1403
صفحه 20-30

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما