محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

آینده پژوهی طراحی پارک‌های شهری با رویکرد شهر بیوفیلیک

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

داود وفاداری کمارعلیا 1
یونس پوربیرامی هیر 2
محمد وفاداری کمارعلیا 3

1 گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه علوم باغبانی و مهندسی فضای سبز، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2025.479139.1416
چکیده
مقدمه: مناظر شهری به ویژه پارک‌های شهری از مهم‌ترین فضاهای شهری در جهت ادغام شهرها با طبیعت محسوب می‌شوند. بر همین اساس هدف از پژوهش حاضر آینده پژوهی طراحی پارک‌های شهری با رویکرد شهر بیوفیلیک می‌باشد.
مواد و روش‌ها: برای جمع‌آوری داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای برای نگارش مقدمه و مصاحبه در دو مرحله در جهت دستیابی به بازیگران و اهداف بهره گرفته شد. در مصاحبه اول از متخصصین معرفی بازیگران اصلی و اهداف مهم مرتبط با هدف تحقیق درخواست گردید و در مرحله بعدی بعد از جمع‌آوری داده‌های مرتبط با بازیگران و اهداف تأثیرگذار بر هدف تحقیق، ماتریس‌های بازیگر- بازیگر و بازیگر- هدف تشکیل شده و سپس در قالب ورد در اختیار متخصصین قرار داده شد و از آن‌ها درخواست گردید ابتدا تأثیرات بازیگران بر روی یکدیگر را با شماره‌های 0،1،2،3،4 مشخص نمایند که در آن عدد صفر عدم تأثیر و عدد 4 بیشترین تأثیرگذاری را دارد و سپس میزان موافقت و مخالفت بازیگران با اهداف را از طریق شماره‌های 0،1،2،3،4، 1-،2-،3-،4- آشکار سازند که در آن عدد صفر بدون نظر، عدد 4 بیشترین موافقت و عدد 4- بیشترین مخالفت را نشان می‌دهد. بعد از وارد کردن نظرات متخصصین در نرم افزار مکتور تحلیل‌های مرتبط با موضوعات مورد نظر همچون تأثیرگذارترین و تأثیرپذیرترین بازیگران و سایر موارد مورد نیاز انجام گرفت و نتایج به دست آمده در پژوهش حاضر مورد استفاده گردید و در پایان مدل نهایی تحقیق از طریق نرم‌افزار اطلس تی آی استخراج شد.
نتایج: نتایج نشان داد که شوراهای اسلامی شهر و شهرداری‌ها تأثیرگذارترین و رقابت پذیرترین بازیگران و تنوع گیاهی، بهره‌گیری از ویژگی‌های آب، طراحی فضاهای تعامل با طبیعت، طراحی فضاهای موزه‌ای مرتبط با طبیعت، طراحی فضاهای آشنایی با گیاهان، توجه به طراحی مسیرهای سبز، رعایت سرانه منظر نرم نسبت به منظر سخت، طراحی ابنیه موجود در پارک بر اساس طبیعت، توجه به نظافت پارک‌ها، بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر، بهره‌گیری از ظرفیت گیاهان بومی، بهره‌گیری از رنگ‌های شاد، بهره گیری از مصالح طبیعت محور، طراحی ارگانیک و طبیعت گونه فضاها، توجه به حس بینایی در طراحی و وجود روشنایی مطلوب مهم‌ترین اهداف از جانب بازیگران می‌باشند.
بحث: به طور کلی می‌توان بیان کرد که تصمیمات گرفته شده توسط شوراهای اسلامی شهر و شهرداری‌ها بیشترین تأثیر را بر پیاده‌سازی رویکرد بیوفیلیک در طراحی پارک‌های شهری و همچنین عملکرد سایر بازیگران مرتبط با فرآیند مذکور دارند. بنابراین دو بازیگر ذکر شده باید تصمیمات تخصصی و منطبق با شرایط منطقه مورد نظر را در دستور کار خود قرار دهند و مصوبه‌ها و برنامه‌ریزی‌های تخصص محور را در اختیار سایر بازیگران قرار دهند تا این تصمیمات همچون پل ارتباطی و راهگشای عملکرد سایر بازیگران در اجرای نقش خود باشند. همچنین برنامه‌ریزان شهری، شهرسازان، مهندسان فضای سبز، معماران منظر و مهندسان طبیعت نیز به عنوان دیگر بازیگران در فرآیند پیاده‌سازی رویکرد بیوفیلیک در طراحی پارک‌های شهری باید ارتباط بین خود را تقویت نموده و تصمیمات هم راستایی را اتخاذ نمایند تا این تصمیمات مکمل یکدیگر شده و از ایجاد مانع و مشکلات جلوگیری گردد.

کلیدواژه‌ها

فضاهای شهری
فضاهای باز شهری
مناظر شهری
فضاهای سبز شهری
طبیعت شهری
شهر بیوفیلیک
موضوعات
  1. Albouy, D., Christensen, P. and Sarmiento-Barbieri, I., 2020. Unlocking amenities: Estimating public good complementarity, Journal of Public Economics, 182, 104110.
  2. Anguelovski, I., Cole, H., Connolly, J. and Triguero-Mas, M., 2018. Do green neighbourhoods promote urban health justice? The Lancet Public Health, 3(6), 270.
  3. Aronson, M.F., La Sorte, F.A., Nilon, C.H., Katti, M., Goddard, M.A., Lepczyk, C.A. and et al., 2014. A global analysis of the impacts of urbanization on bird and plant  
  4. Arslan, E. and Kaymaz, I., 2020. Visitor perception of recreational ecosystem services and their role in landscape management of Gölcük Nature Park, Turkey, International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 27 (3), 202-213.
  5. Ayala-Azcárraga, C., Diaz, D. and Zambrano, L., 2019. Characteristics of urban parks and their relation to user well-being, Landscape and Urbanrban Planning, 189, 27-35.
  6. Buchel, S. and Frantzeskaki, N., 2015. Citizens’ voice: A case study about perceived ecosystem services by urban park users in Rotterdam, the Netherlands, Ecosystem services, 12, 169-177.
  7. Bush, J. and Doyon, A., 2019. Building urban resilience with nature-based solutions: How can urban planning contribute? Cities, 95, 102483.
  8. Chen, X., de Vries, S., Assmuth, Y., Dick, J., Hermans, T., Hertel, O., Jensen, A., Jones, L., Kabisch, S., Lanki, T., Lehmann, I., Maskell, L., Norton, L. and Reis‏, S., 2019. Research challenges for cultural ecosystem services and public health in (peri-) urban environments, Science of the Total Environment, 651, 2118-2129.
  9. Clemente, P., Calvache, M., Antunes, P., Santos, R., Cerdeira, J. and Martins‏, M., 2019. Combining social media photographs and species distribution models to map cultural ecosystem services: The case of a Natural Park in Portugal‏, Ecological indicators, 96, 59-68.
  10. Coutts, C. and Hahn, M., 2015. Green infrastructure, ecosystem services, and human health, international journal of environmental research and public health, 12 (8), 9768-9798.
  11. Dadashpoor, H., Azizi, P. and Moghadasi, M., 2019. Land use change, urbanization, and change in landscape pattern in a metropolitan area, Science of The Total Environment, 655, 707-719.
  12. Dinter, M., Kools, M., Dane, G., Weijs-Perrée, M., Chamilothori, K., Leeuwen, E., Borgers, A. and Berg‏, P., 2022. Urban green parks for long-term subjective well-being: empirical relationships between personal characteristics, park characteristics, park use, sense of place, and …, Sustainability, 14 (9), 4911.
  13. Aronson, M.F.J., La Sorte, F.A., Nilon, C.H., Katti, M., Goddard, M.A., Lepczyk, C.A., Warren, P.S., Williams, N.S.G., Cilliers, S., Clarkson, B. and et al., 2014. A global analysis of the impacts of urbanization on bird and plant diversity reveals key anthropogenic drivers. Proc R Soc B Biol Sci, 281, 20133330.
  14. Ettinger, A.K., Buhle, E.R., Feist, B.E., Howe, E. and Levin, P.S., 2021. Prioritizing conservation actions in urbanizing landscapes[J]. Sci. Rep, 11 (1).
  15. Gai, S., Fu, J., Rong, X. and Dai, L., 2022. Users’ views on cultural ecosystem services of urban parks: An importance-performance analysis of a case in Beijing, China, Anthropocene, 37, 100323.
  16. Ghanbarizadeh., M. and Bina., M., 2024. A study of the art of biophilic design in the visual aspect of Dezful architecture. Peykereh, 13(38), 110-89.
  17. Gibb, H. and Hochuli, D.F., 2002. Habitat fragmentation in an urban environment: large and small fragments support different arthropod assemblages[J]. Biol. Conserv, 106 (1), 91–100.
  18. Han, D., An, H., Cai, H., Wang, F., Xu, X., Qiao, Zh., Jia, K., Sun, Z. and An, Y., 2023., How do 2D/3D urban landscapes impact diurnal land surface temperature: Insights from block scale and machine learning algorithms, Sustainable Cities and Society, 99, 104933.
  19. He, B., Wang, J., Zhu, J. and Qi, J., 2022. Beating the urban heat: Situation, background, impacts and the way forward in China, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 161, 112350.
  20. Hessari, P., 2023. Examining the appropriateness of consideration of green space in the detailed plan and executive plan of Tehran's 22nd district. Green Development Management Studies, 2(2), 67-87.
  21. Huang, Y., Zeng, Q., Xu, W., Zhang, D., Xiao, J., Song, H., Xiao, F., Wang, J. and Xie, W., 2024. Soil meso- and microfauna community acts as an environmental bioindicator in urban greenway landscapes, Geoderma, 442, 116775.
  22. Hung, S. and Chang, C., 2024. Designing for harmony in urban green space: Linking the concepts of biophilic design, environmental Qi, restorative environment, and landscape preference, Journal of Environmental Psychology, 96, 102294.
  23. Jones, B. and Goodkind‏, A., 2019. Urban afforestation and infant health: Evidence from MillionTreesNYC, Journal of Environmental Economics and Management, 95, 26-44.
  24. Keles, R., 1998. Dictionary of urban sciences. Ankara. Imge Publishing House.
  25. Kolimenakis, A., Solomou, A., Proutsos, N., Avramidou, E., Korakaki, E., Karetsos, G., Maroulis, G., Papagiannis, E. and Tsagkari‏, K., 2021. The socioeconomic welfare of urban green areas and parks; A literature review of available evidence, Sustainability, 13 (14), 7863.
  26. Liu, D., Jiang, Y., Wang, R. and Lu, Y., 2023. Establishing a citywide street tree inventory with street view images and computer vision techniques, Computers, Environment and Urban Systems, 100, 101924.
  27. Liu, L., Meng, L. and Zhang, R., 2024. Does Easy Accessibility to Urban Parks Always Raise Home Values? Journal of Housing Economics, 63, 101981.
  28. Liyan, X., Yin, H. and Fang, J., 2023. Evaluating the supply-demand relationship for urban green parks in Beijing from an ecosystem service flow perspective, Urban Forestry & Urban Greening, 85, 127974.
  29. Lovell, S. and Taylor, J., 2013. Supplying urban ecosystem services through multifunctional green infrastructure in the United States, Landscape Ecology, 28, 1447-1463.
  30. Lu, Y., 2019. Using Google Street View to investigate the association between street greenery and physical activity, Landscape and Urban Planning, 191, 103435.
  31. Maleki, L., Majedi, H. and Zarabadi, Z.S.S., 2019. An application of Meta –SWOT Tool for Comparative Analysis of Biophilic Cities Strategies with Focus on Climate Changes. Urban Structure and Function Studies, 6(19), 125-143.
  32. Maseko, M., Zungu, M. and Downs, C., 2024. Nest characteristics of African crowned eagles and black sparrowhawks in urban mosaic landscapes: Potential constraints in finding nesting sites and implications for exotic tree management, Landscape and Urban Planning, 242, 104946.
  33. McKinney, M.L., 2002. Urbanization, biodiversity, and conservation: the impacts of urbanization on native species are poorly studied but educating a highly urbanized human population about these impacts can greatly improve species conservation in all ecosystems. Bioscience, 52, 883–890.
  34. McKinney, M.L., 2006. Urbanization as a major cause of biotic homogenization, Biological Conservation, 127, 247–260.
  35. Nam, J. and Dempsey, N., 2019. Place-keeping for health? Charting the challenges for urban park management in practice, Sustainability, 11 (16), 4383.
  36. Rafael, S., Rodrigues, V., Fernandes, A., Augusto, B., Borrego, C. and Lopes, M., 2019. Evaluation of urban surface parameterizations in WRF model using energy fluxes measurements in Portugal, Urban Climate, 28, 100465.
  37. Reynolds, S.J., Iba´nez- ˜ Alamo, ´ J.D., Sumasgutner, P. and Mainwaring, M.C., 2019. Urbanisation and nest building in birds: A review of threats and opportunities, Journal of Ornithology, 160, 841–860.
  38. Rutbi, A., Hooshyar, M. and Sharifpour, S., 2024. Biophilic Approach in Urban Tourism (Case Study: Mahabad township. Journal of Sustainable Urban & Regional Development Studies (JSURDS), 5(2), 34-47.
  39. Sajedi, S. and Vafadari Komarolya, D., 2025. Investigating factors affecting the role of historical buildings in urban tourism with a future research approach. Journal of Sustainable Urban & Regional Development Studies (JSURDS), 6(1), 219-235.
  40. Setälä, H., Francini, G., Allen, J.A., Jumpponen, A., Hui, N. and Kotze, D.J., 2017. Urban parks provide ecosystem services by retaining metals and nutrients in soils, Environmental Pollution, 231, 451-461.
  41. Sliwinski, M., Powell, L., Koper, N., Giovanni, M. and Schacht, W., 2016. Research design considerations to ensure detection of all species in an avian community, Methods in Ecology and Evolution, 74, 456e462.
  42. Tardast, Z., Rajabi, A. and Meshkini, A., 2020. Feasibility Pattern of Indigenous Indicators of the Biophilic City Case Study: 9th and 10th District of Tehran Metropolitan. Sustainable city, 3(1), 123-146.
  43. Tülek, B., Burhan Timur, O., Karaca, E. and Pekin Timur, U., 2024. Investigation of meaning and centrality relationship in the statues used in Çankırı urban landscape, Ain Shams Engineering Journal, 102619.
  44. Vafadari Komarolya, D., Nazmfar, H., Hami, A. and yazdani, M., 2024 Analyzing and Recognition indicators of 24-hour urban landscape planning and design. Geography and Human Relationships.doi:10.22034/gahr.2024.453164.2100
  45. Vafadari Komarolya, D., Yousefpour Dokhaniyeh, A., Heidari, A. and Nazmfar, H., 2024. Future research of factors affecting the acceptability of urban parks with an emphasis on women's parks. Geographical Engineering of Territory.
  46. Vafamehr, M., Yosefzade, A. and Mahdinia, M.H., 2024. Presenting a conceptual model of living space components with a biophilic view. Geography (Regional Planning), 14(56), 76-91.
  47. Wang, X. and Rodiek, S., 2019. Older adults’ preference for landscape features along urban park walkways in Nanjing, China, International journal of environmental research and public health, 16 (20), 3808.
  48. Wang, Zh., Miao, Y., Xu, M., Zhu, Zh., Qureshi, S. and Chang, Q., 2021. Revealing the differences of urban parks’ services to human wellbeing based upon social media data, Urban Forestry & Urban Greening, 63, 127233.
  49. Wei, D., Liu, M., Grekousis, G., Wang, Y. and Lu, Y., 2023. User-generated content affects urban park use: Analysis of direct and moderating effects, Urban Forestry & Urban Greening, 90, 128-158.
  50. Wolch, J., Byrne, J. and Newell, J., 2014. Urban green space, public health, and environmental justice: The challenge of making cities ‘just green enough’, Landscape and urban planning, 125, 234-244.
  51. Yousefpour Dokhaniyeh, A. and Vafadari Komarolya, D., 2024. Analysis and recognition of design indicators for planting ornamental plants in urban green spaces. Journal of Natural Environment, 77(3), 537-549. doi: 10.22059/jne.2024.379080.2693
  52. Yousefpour Dokhaniyeh, A. and Vafadari Komarolya, D., 2024. Analyzing and Identifying the Effects of Using Native Plants in Urban Green Spaces. Environment and Interdisciplinary Development, 9(84), 55-68. doi: 10.22034/envj.2024.455518.1373
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 9، شماره 86
زمستان 1403
صفحه 65-87

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما