ارزیابی تأثیر مداخله آموزشی بر بهبود مدیریت پسماند بیمارستانی (مطالعه موردی: بیمارستان کمالی کرج، استان البرز)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 مرکزآموزشی درمانی کمالی، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران

10.22034/envj.2025.485197.1426
چکیده
مقدمه: پسماندهای بیمارستانی به دلیل وجود مواد عفونی، شیمیایی و خطرناک که می‌تواند به طور جدی بر سلامت عمومی و محیط زیست تأثیر بگذارد، به شیوه‌های مدیریت تخصصی و کارآمد نیاز دارد. در این زمینه، آموزش به عنوان ابزاری ضروری در ارتقای کمی و تفکیک پسماند بیمارستانی شناخته شده است. آموزش محیطزیست با هدف ایجاد مهارت‌ها و نگرش‌های ضروری برای درک و احترام به روابط متقابل میان انسان، فرهنگ او و محیط زیست پیرامون اوست. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر آموزش به شیوه یادگیری ترکیبی به پرسنل درگیر در فرآیند مدیریت پسماند از لحاظ کمیت و تفکیک در بیمارستان کمالی می‌پردازد و به دنبال شناسایی راهکارهای مؤثر در ارتقاء مدیریت پسماند در مراکز درمانی است.
مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر یک مداخله شبه تجربی با تجزیه و تحلیل قبل و بعد برای مقایسه تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر الگوی ترکیبی بر آگاهی و نگرش و عملکرد (میزان تولید و تفکیک پسماند) پرسنل بیمارستان کمالی کرج می‌باشد. حجم نمونه به روش تمام شماری عبارت بودند از 17 گروه 30 نفره با مجموع کل 480 نفر شامل پرسنل درگیر در تولید، جمع‌آوری و انتقال پسماند بودند. مداخله‌ها شامل ساختار آموزش با استفاده از رویکرد یادگیری ترکیبی است که هر دو روش‌های متعارف و از دور را ادغام می‌کند. مطالب آموزشی از کتاب مدیریت پسماند در بیمارستان و مراکز درمانی و منابع بهداشت محیط شغلی گرفته شده است. دوره قبل از مداخله از فروردین تا شهریور 1402 در نظر گرفته شد و زمان ارزیابی پس از مداخله از مهر تا اسفند 1402 بود. براى جمع‌آورى اطلاعات از پرسشنامه استاندارد مطالعه Sadeghi و همکاران (2020) استفاده شد. تجزیه و تحلیل توصیفی و داده‌های کمی با میانگین (کیلوگرم در ماه) و انحراف معیار (SD) توصیف شدند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های کولموگروف - اسمیرنف و تی و همچنین نرم افزارهای Excel و Spss.12 انجام شده است.
نتایج: یافته‌هاى این پژوهش نشان داد مداخله آموزشى مبتنی بر روش ترکیبی مى‌تواند بر افزایش آگاهى و نگرش و عملکرد (میزان پسماند و تفکیک) مشارکت‌کنندگان تأثیر داشته باشد. میزان کل تولید پسماند از 40638 کیلوگرم در ماه پس از مداخله به 34160 کیلوگرم در ماه رسید. بیشترین کاهش در میزان پسماند به ترتیب عفونی، شیمیایی دارویی و عادی است. هم چنین نتایج بهبود تفکیک پسماند به میزان 6/26 درصد را برآورد کرد.
بحث: در پژوهش حاضر نتایج، حاکى از تأثیر مثبت این مداخله آموزشى در حیطه شناختى، نگرشى و عملکردی در زمینه تولید و انجام تفکیک پسماند بود که نشان می‌دهد یک برنامه آموزشی با الگوی ترکیبی با ساختار مناسب می‌تواند به طور قابل توجهی میزان و تفکیک پسماند را بهبود بخشد و پایداری زیست محیطی را در محیط بیمارستان ترویج کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


1.     Bannour, R., Ben Cheikh, A., Bhiri, S., Ghali, H. and Khefacha, S., 2022. Impact of Training Intervention on Health Care Waste Management among Healthcare workers: A pre-experimental study in Sahloul University Hospital. Research Squar. 2022.https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-2244334/v1
2.     Charoghchian Khorasani, E., Peyman, N. and Esmaily, H., 2017. Relations between breastfeeding self-efficacy and maternal health literacy among pregnant women. Evid Based Care 2017; 6: 18–25.
3.     Chercos, D.H., Dessie, A. and Wami, S.D., 2018. Hospital waste handler’s knowledge of health care waste management at Gondar University hospital: an institutional-based cross-sectional study. Ethiop J Health Dev 2018; 32:201–211.
4.     Donnelly, R., 2006. Blended problem-based learning for teacher education: lessons learnt. Journal of Learning, Media and Technology. 31(2), 93-116.
5.     Ebrahimi, M.T., Jafarpour, A., Kamgoo, S., Aghamiri, S., Kazemi, A.B., Vahidi‑Kolur, R., et al., 2021. Quantitative and qualitative assessment of waste produced in sari hospitals. Int J Env Health Eng 2021; 10:1.
6.     Estebsari, F., Taghdisi, M.H., Rahimikhalifehkandi, Z. and Hosseini, A.F., 2017. The Effect of Students Ŕole on Parents Performance on Waste Disposal in Maragheh. Journal of Health Literacy. 2017;2(2):107-16. https://doi.org/10.18869/acadpub.jhl.2.2.107
7.     Farzadkia, M., Akbari, H., Gholami, H., et al., 2018. Management of hospital waste: a case study in Tehran, Iran. Health Scope2018; 7:21–29
8.     Garrison, R.D. and Vaughan, N.D., 2007. Blended learning in higher education: Framework principles, and guidelines. San Francisco, CA: Jossey-Bass
9.     Graham, C.R., 2009. Blended learning models. Encyclopedia of information science and technology. United state: information science Reference. Second edition. 375-382.
10. Hwang, W.Y., Hsu, J.L., Tretiakov, A., Chou, H.W. and Lee, C.Y., 2009. Intra-action, Interaction and Outeraction in blended learning environments. Educational Technology & Society, 12 (2), 222–239.
11. Jaiswal, S., et al., 2009. Evaluating awareness regarding disposal of biomedical waste among paramedicals. J Adv Med Dent Sci Res 2019; 7: 5–8.
12. Javadzade, H., et al., 2020. Investigation of psychological factors based on health belief model and health literacy on adult selfmedication in Bushehr province. J Health Liter 2020; 5: 39–49.
13. Jonidi, A., Bahari, N. and Nowroozi, A.A., 2022. Quantitative Evaluation of Medical Waste and Their Sterilization Equipment in Hospitals of Iran University of Medical Sciences in 1394. J Health Res Commun 2022; 5 (1) :15-26
14. Logeshwaran, J., Adhikari, N., Joshi, S.S., Saxena, P. and Sharma, A., 2022. The deep DNA machine learning model to classify the tumor genome of patients with tumor sequencing. International Journal of Health Sciences.6(S5), 9364–9375. https://doi.org/10.53730/ijhs.v6nS5.10767
15. Moslinjad, L., Alipour, A., Zandi, B., Zare, H. and Shabiri, M., 2010. Presentation of a combined education program and its psychological effects on students, Jahrom University of Medical Sciences Quarterly, 53-62, (1)
16. Pepin. J., et al., 2014. Evolution of the global burden of viral infections from unsafe medical injections, 2000–2010. PLoS One 2014; 9: e99677.
17. Rezaei, A., 2017. The place of separation from source in hospital waste management, Mashhad cycling Organization, 4th National Waste Management Conference, May 23, 2017.
18. Sadeghi, S., Asadi, Z.S., Rakhshani, T., Mohammadi, M.J. and Azadi, N.A., 2020. The effect of an educational intervention based on the Integrated Behavior Model (IBM) on the waste separation: A community-based study. Clinical Epidemiology and Global Health. 2020;8(2):576-80. https://doi.org/10.1016/j.cegh.2019.12.006
19. Siuki, H.A., Peyman, N., Vahedian-Shahroodi, M., et al., 2019. Health education intervention on HIV/AIDS prevention behaviors among health volunteers in healthcare centers: an applying the theory of planned behavior. J Soc Serv Res 2019; 45: 582–588.
20. Tchobanoglous, G. and Kreith, F., eds. 2002. Handbook of Solid Waste Management. 2nd ed. New York: McGRAW-HILL. https://www.accessengineeringlibrary. com/content/book/9780071356237
URL: http://jhc.mazums.ac.ir/article-1-357-fa.html
21. Van Alten, D.C., Phielix, C., Janssen, J. and Kester, L., 2020. Effects of flipping the classroom on learning outcomes and satisfaction: a meta-analysis. Educational Research Review, 28, 100281 https://doi.org/10.1016/j.edurev.2019.05.003.
22. World Health Organization. Health-care Waste. Geneva: World Health Organization, 2018.
23. World Health Organization. Safe management of wastes from healthcare activities, 2012. Available from: http://www.who.int/water_sanitation_health/ medicalwaste/wastemanag/en/. Accessed November 14, 2013.
24. Yaghoubi, R., Teymourzadeh, E., Ghanizadeh, G. and Zaboli, R., 2020. “Survey on Key Indicators of the "Green Hospital" in a Selected Military Hospital”, Journal of Military Medicine, 22(4), 401- 409.2020
25. Yeh, F.Y., Tran, N.H., Hung, S.H. and Huang, C.F., 2021. A study of environmental literacy, scientific performance, and environmental problem-solving. International Journal of Science and Mathematics Education. 2021:20(4)1-23.