محیط زیست و توسعه فرابخشی
مجله علمی

تغییرات فصلی رابطه طول-وزن و برخی متغیرهای زیستی در ماهی Cyprinion watsoni (Day, 1872) رودخانه سرباز

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

محمد برهانی 1
محمدرضا رحمانی 2
محمد پرکی 3
باقر نظامی بلوچی 2

1 گروه مهندسی محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه تنوع زیستی و ایمنی زیستی، پژوهشکده محیط‌زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران

3 گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

https://doi.org/10.22034/envj.2024.476789.1412
چکیده
مقدمه: درک روابط طول- وزن می‌تواند در ارزیابی ساختار جمعیت آبزیان، به‌ویژه جهت تخمین زیست‌توده، سن و وزن با استفاده از طول، کمک شایانی نماید. در سال‌های اخیر به دلایل مختلف از جمله تخریب رودخانه‌ها، ایجاد سد، آلودگی مناطق تخم‌ریزی و صید غیرقانونی، فراوانی جمعیت ماهی‌ها به سبب کاهش احتمال بقاء و موفقیت تولیدمثلی دستخوش تغییرات بسیاری شده است؛ بنابراین کسب اطلاعات در خصوص رابطه طول-وزن، در کنار هم‌آوری و شاخص‌های گنادی به‌ویژه طی یک سال، نه‌تنها در برآورد مدل‌های ارزیابی ذخایر آبزیان بلکه در فهم جنبه‌های زیستی آن‌ها که نشانه‌ی پویایی پایدار جمعیتشان و سلامت بوم‌سازگان‌های آبی است، مؤثر می‌باشد.
مواد و روش‌ها: با توجه به داده‌های اندک موجود در خصوص ماهی شیدار (Cyprinion watsoni) به‌منظور درک نوسانات سالانه رابطه طول-وزن و برخی پارامترهای دیگر، 100 عدد ماهی C. watsoni در بازه زمانی اردیبهشت 1395 الی تیر 1396 با استفاده از تور ماهیگیری از رودخانه سرباز صید شد. در این پژوهش علاوه بر مطالعه فصلی رابطه طول-وزن، پارامترهای زیستی متعددی از جمله الگوی رشد، شاخص وضعیت، وزن گناد، قطر تخمک، هم‌آوری مطلق و نسبی به تفکیک هر فصل محاسبه شد. به منظور بدست آوردن ضرب تعیین و تخمین منحنی‌های مدل‌های آماری در رابطه طول-وزن برای هر فصل، از طول استاندراد و لگاریتم طبیعی آن استفاده شد.
نتایج: نتایج نشان داد رابطه طول-وزن ماهی شیدار در سه فصل بهار، تابستان و زمستان بالای 93 درصد همبستگی دارد که این مقدار حاکی از همبستگی بالای این رابطه در این ماهی، طی فصول مختلف است. شاخص الگوی رشد برای این ماهی در رودخانه سرباز طی فصول مختلف متغیر و در پاییز 3، بهار 52/3، تابستان 09/3 و زمستان 5/3 می‌باشد. همچنین بررسی شاخص وضعیت و رسیدگی جنسی که روند تغییرات آن‌ها بر هم منطبق است، حاکی از آن می‌باشد که این شاخص‌ها به ترتیب طی تابستان و زمستان به کمترین و بیشترین حد خود می‌رسند. بیشترین تعداد تخمک برای C. watsoni در تابستان (3/3405) و کمترین تعداد در بهار (4/1647) ثبت شد. به همین دلیل بیشترین هم‌آوری مطلق در فصل تابستان محاسبه شد. در حالی که هم‌آوری نسبی از فصل بهار روند صعودی به خود می‌گیرد و در زمستان به بیشترین مقدار خود می‌رسد.
بحث: فارغ از نوسانات فصلی در کلیه شاخص‌های محاسبه شده، به نظر می‌رسد با توجه به مقادیر الگوی رشد (3 b≥)، می‌توان نتیجه گرفت با افزایش طول، گونه مورد مطالعه در منطقه نمونه‌برداری شده گردتر و سنگین‌تر می‌شود و گونه مذکور تحت شرایط زیستی (از جمله در دسترس بودن غذا، شرایط فیزیکوشیمیایی مناسب و آلوده نبودن رودخانه) مناسبی رشد می‌نماید. مقادیر دو شاخص وضعیت و رسیدگی جنسی نیز، نتیجه اخیر را تأیید می‌نمایند. شاخص وضعیت ماهی شیدار بین 03/0 تا 1 محاسبه شد که نشان از شرایط زیستی بین بسیار بد تا بد برای این ماهی در رودخانه سرباز است؛ با این وجود نتایج مربوط به شاخص هم‌آوری حاکی از وضعیت زیستی مناسب گونه در آن منطقه می‌باشد. تطبیق نوسانات شاخص رسیدگی جنسی با شاخص وضعیت در این پژوهش نمایانگر تأثیر تخم‌ریزی بر شاخص وضعیت است؛ بنابراین هنگام بررسی شاخص وضعیت باید زمان تخم‌ریزی مدنظر باشد. با توجه به نوسانات فصلی کلیه شاخص‌های مورد بررسی به دلیل تغییرات وزنی غدد جنسی و تأثیر آن بر وزن کل، به‌منظور جلوگیری از ایجاد اریب در داده‌ها و نهایتاً تحلیل آن‌ها، پیشنهاد می‌گردد از وزن نمونه با شکم تخلیه شده، استفاده گردد.

کلیدواژه‌ها

رودخانه سرباز
شاخص رسیدگی جنسی
شاخص وضعیت
هم آوری
حوضة‌آبریز

موضوعات

  1. Abbasi, K., Mouludi-Saleh, A., Eagderi, S. and Nikmehr, N., 2021. Length-weight, length-length relationships and condition factor of Rutilus kutum (Kamensky, 1901) from different parts of the Caspian Sea basin. Journal of Applied Ichthyological Research. 9(2), 41-50. (In Persian with English abstract).
  2. Afshin, Y., 1995. Rivers of Iran. Ministry of Energy, Jamab Consulting Engineers Company, Tehran. (In Persian).
  3. Ahmadniaye Motlagh, H., Hosein Hejrati, M., Safari, O., Baghalian, A., Parsa, E. and Yazdani Moghaddam, F., 2019. Investigation of the reproductive process of Cyprinion watsoni in the Ghasabe Qanats of Gonabad. In: The 7th Iranian Conference of Ichthyology, 30-31th October, Lorestan University, Lorestan, Iran, 71-72. (In Persian with English abstract).
  4. Asgardun, S., Nowferesti, H., Patimar, R. and Harsij, M., 2018. The relationship between length- weight and length-length of Hemiculter leucisculus from pond Gonbad kavoos. Shil. 6(3), 113-119.
  5. Bahuguna, P., Selakoti, A., Rayal, R. and Joshi, H., 2021. Length-weight relationships and relative condition factor of Puntius ticto in the Aasan River, Uttarakhand, India. Uttar Pradesh Journal of Zoology. 42(14), 77-83.
  6. Bilici, S., 2021. The length-weight relationship and condition factor of two fish species Planiliza abu and Silurus triostegus from the Tigris River before the construction of the Ilisu and Cizre dams on the river. Fresenius Environmental Bulletin. 30(3), 3032-3038.
  7. Das, S.P., Swain, S.K., Bej, D., Jayasankar, J., Jena, J. and Das, P., 2015. Length–weight relationships of four Cyprinid species in India. Journal of Applied Ichthyology. 31, 583-584.
  8. Esmaeili, H., Gholamifard, A., Vatandoust, S., Sayyadzadeh, G., Zare, R. and Babaei, S., 2014. Technical contribution Length–weight relationships for 37 freshwater fish species of Iran. Journal of Applied Ichthyology. 30, 1073-1076. https://doi.org/10.1111/jai.12433.
  9. Fadli, N., Damora, A., Muchlisin, Z.A., Dewiyanti, I., Ramadhaniaty, M., Razy, N., Macusi, E. and Siti-Azizah, M.N., 2022. Length-weight relationships and condition factors of three Epinephelus grouper (Epinephelidae) harvested in the Northern Coast of Aceh, Indonesia. International Journal of Design & Nature and Ecodynamics. 17(1), 119-124. https://doi.org/10.18280/ijdne.170115.
  10. Forouhar Vajargah, M., Sattari, M., Imanpour Namin, J. and Bibak, M., 2020. Length-weight relationship and some growth parameters of Rutilus kutum (Kaminski 1901) in the South Caspian Sea. Scientific Quarterly Journal of Experimental Biology. 9, 11-20. (In Persian with English abstract).
  11. Froese, R. and Pauly, D., 2024. Fishbase. Available online at: http://www. fishbase. org.
  12. Fulton, T.W., 1904. The rate of growth of fishes. Fisheries Board of Scotland, Edinburgh.
  13. Funamoto, T., Aoki, I. and Wada, Y., 2004. Reproductive characteristics of Japanese anchovy, Engraulis japonicus, in two Bays of Japan. Fisheries Research. 70(1), 71-81. https://doi.org/10.1016/j.fishres.2004.06.017
  14. Ghasemi Rezvani, N., Safaie, M. and Saraji, F., 2020. Diet composition of Cyprinion watsoni (Day, 1872) in the Marm Cascade (Hormozgan Province). Journal of Animal Environment. 12(4), 285-292. (In Persian with English abstract).
  15. Houshmand, P., Gorgin, S., Braemick, U., Zare Garizi, A. and Patimar, R., 2023. Investigation of length-weight relationship of fish caught in recreational fishing in Golestan, Mazandaran and Guilan Province. Journal of Applied Ichthyological Research. 10(3), 41-50. (In Persian with English abstract).
  16. Islam, F.U., Jalali, S., Shafqat, M.N. and Shah, S.T.A., 2017. Endosulfan is toxic to the reproductive health of male freshwater fish, Cyprinion watsoni. The Science of Nature. 104, 1-10. https://doi.org/10.1007/s00114-017-1526-9.
  17. IUCN., 2023. The IUCN Red List of Threatened Species. Available online at: https://www.iucnredlist.org.
  18. Kamali, E., Valinassab, T., Dehghany, R. and Hosseini, S.A., 2018. A study on length-weight relationship and reproduction of Longnose Trevally (Carangoides chrysophrys (Cuvier, 1833)) in the waters of Hormozgan. Journal of Animal Environment. 10(1), 153-160. (In Persian with English abstract).
  19. Kant, K.R., Gupta, K. and Langer, S., 2016. Fecundity in fish Puntius sophore and relationship of fecundity with fish length, fish weight and ovary weight from Jammu water bodies J and K (India). International Journal of Fisheries and Aquatic Studies. 6(2), 99-110.
  20. Kazemi, S.H., Paighambari, S.Y., Daliri, M. and Naderi, R.A., 2013. Length-weight and length-length relationships, condition factors and optimal length of some fish species from the Persian Gulf and Oman Sea. International Journal of Aquatic Biology. 1(4), 167-174. 
  21. Keivany, Y., Nasri, M., Abbasi, K. and Abdoli, A., 2016. Atlas of fishes of inland waters of Iran. Department of Environment of Iran, Tehran. (In Persian).
  22. Keivany, Y., Nezamoleslami, A. and Dorafshan, S., 2015. Morphological diversity of Garra rufa (Heckel, 1843) populations in Iran. Iranian Journal of Ichthyology. 2, 148-154.
  23. Keskar, A., Kumkar, M., Paingankar, M.S., Padhye, A. and Dahanukar, N., 2015. Length-weight and length-length relationships of seven loach species (Teleostei: Cypriniformes) from five localities in northern Western Ghats, India. Journal of Threatened Taxa. 7(15), 8205–8220. http://doi.org/10.11609/jott.2462.7.15.8025-8220.
  24. Kulbicki, M., Mou Tham, G., Thollot, P. and Wantiez, L., 1993. Length-weight relationships of fish from the lagoon of New Caledonia. Naga, the ICLARM Quarterly. 16, 26-29.
  25. Le Cren, E.D., 1951. The length-weight relationship and seasonal cycle in gonad weight and condition in the perch (Perca fluviatilis). The Journal of Animal Ecology. 201-219.
  26. Mahé, K., Bellamy, E., Delpech, J.P., Lazard, C., Salaun, M., Vérin, Y., Coppin, F. and Travers-Trolet, M., 2018. Evidence of a relationship between weight and total length of marine fish in the North-eastern Atlantic Ocean: physiological, spatial and temporal variations. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom. 98(3), 617-625. https://doi.org/10.1017/S0025315416001752
  27. Mazareiy, M.H., Sattari, M. and Imanpour Namin, J., 2019. Length-weight relationship and some biological parameters of Alosa braschnikowi (Borodin 1904) from coast of the Guilan Province. Aquaculture Sciences. 7(1), 9-18. (In Persian with English abstract).
  28. Mostafavi, S.M., Rahmani, M., Kaboli, M. and Abdoli, A., 2020. The effect of different environmental factors on habitat selection by Salmo trutta in Karaj River. Journal of Animal Environment. 12(3), 251-258. (In Persian with English abstract).
  29. Mostafavi, S.M., Rahmani, M., Kaboli, M. and Abdoli, A., 2021a. Determinants of fish distribution pattern and habitat preference in protected Karaj River, Iran. Iranian Journal of Fisheries Sciences. 20(2), 410-429. https://doi.org/10.22092/ijfs.2021.123838
  30. Mostafavi, S.M., Rahmani, M., Kaboli, M. and Abdoli, A., 2021b. Influence of environmental and human factors on fish distribution pattern of Karaj River. Journal of Animal Research (Iranian Journal of Biology). 34, 110-125. (In Persian with English abstract).
  31. Nasri, M., Eagdari, S. and Farahmand, H., 2014. Interspecies morphological variation of Cyprinion watsoni (Day, 1872) from southern and southeastern inland water basins of Iran based on geometric morphometrics method. Journal of Applied Ichthyological Research. 2, 1-14. (In Persian with English abstract).
  32. Nasri, M., Eagdari, S., Farahmand, H. and Nezhadheydari, H., 2019. Interspecific morphological variation among members of the genus Cyprinion Heckel, 1843 (Teleostei: Cyprinidae) in Iran, using landmark-based geometric morphometric technique. Iranian Journal of Ichthyology. 6(1), 54-64. https://doi.org/10.22034/iji. v6i1.404.
  33. Nath, K.D., Borah, S., Yadav, A.K., Bhattacharjya, B.K., Das, P., Deka, P.M., Darngawn, O. and Nath, D.V.J., 2017. Length-weight and Lengthlength relationship of four Native fish species from Barak River, Assam, India. Journal of Experimental Zoology India, 20(2), 977-979.
  34. Office, W.A.W.R.M., 2018. The country's water statistical yearbook. Ministry of Power.
  35. Ontomwa, M.B., Okemwa, G.M., Kimani, E.N. and Obota, C., 2018. Seasonal variation in the length-weight relationship and condition factor of thirty fish species from the Shimoni artisanal fishery, Kenya. Western Indian Ocean Journal of Marine Science. 17(1), 103-110.
  36. Ragheb, E., 2023. Length-weight relationship and well-being factors of 33 fish species caught by gillnets from the Egyptian Mediterranean waters off Alexandria. The Egyptian Journal of Aquatic Research. 49, 361-367. https://doi.org/10.1016/j.ejar.2023.01.001.
  37. Rajabzadeh Ostadkalayeh, N., Imanpour Namin, J. and Sattari, M., 2020. The length-weight relationship and some biological characteristics of Tinca tinca (Linnaeus, 1758) in Anzali wetland. Journal of Animal Environment. 12(4), 299-306. (In Persian with English abstract).
  38. Rehman, A.U., Ullah, S., Zuberi, A., Dawar, F.U. and Khattak, M.N.K., 2022. First Record of Ichthyofauna from Gomal Zam Dam, District South Waziristan, Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan. BioMed Research International. https://doi.org/10.1155/2022/7076508.
  39. Sorosh Hadad, M., Imanpour Namin, J., Nasrollahzade, A. and Sattari, M., 2018. Length and weight ratio, gonadosomatic and hepatosomatic indexes, growth patterns and condition factor of Alburnus chalcoides in the southwest coastlines of the Caspian Sea (Guilan Province). Journal of Fisheries (Iranian Journal of Natural Resources). 71(3), 286-293. (In Persian with English abstract).
  40. Taheri Mirghaed, A., Ghodrati Shojaei, M., Weigt, M., Ebrahimzadeh, S.M., Jahangard, A., Abbasi, M. and Abdolahian, M., 2020. Length–weight and length–length relationships of six fish species from the Persian Gulf. Journal of Aquaculture Sciences. 8(1), 102-111. (In Persian with English abstract).
  41. Yadav, K.K. and Dhanze, R., 2018. Length-weight relationship and condition factor of Bangana dero (Hamilton, 1822)(Actinopterygii: Cypriniformes: Cyprinidae) from northeastern region of India. Journal of Threatened Taxa. 10(7), 11863-11868. http://doi.org/10.11609/jott.3861.10.7.11863-11868.
  42. Zamani Faradonbe, M. and Keivany, Y., 2018. Study of length-weight relationship and condition index of Cyprinion watsoni in Sarbaz, Minab and Shur Rivers. In: Conference on indigen Fish Conservation in Iranian Water Ecosystems, 19th December, University of Tehran, Taleqan, Alborz, Iran. (In Persian with English abstract).
محیط زیست و توسعه فرابخشی
دوره 9، شماره 86
زمستان 1403
صفحه 1-14

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما