محیط زیست و توسعه فرابخشی

چکیده این تحقیق با هدف توسعه و تدوین چارچوبی برای استقرار نظام ارزیابی اثر پایداری در ایران انجام شد. در این رابطه با استفاده از روش تحقیق میان فرهنگی، مباحثی شامل: هستی­شناسی، مفاهیم روش­شناسی، رهیافت‌ها و تجارب مورد بررسی قرار گرفت. طی روش نمونه‌گیری، از موارد ویژه که روشی هدفمند است، نظرات متخصصان (7 نفر)، کارشناسان (6 نفر)، سیاست­گذاران (5 نفر) و اعضای سازمان­های غیردولتی (5 نفر) در مورد هفت مسأله و موضوع کلیدی بررسی گردید: هستی‌شناسی و ابعاد SIA، کارگزاران و مجریان، جهت­گیری­ها و اولویت­ها، مسائل قانونی و حقوقی، جایگاه بخش­های دانشگاهی و تحقیقاتی و سطح اجرایی. نتایج نشان داد که علی­رغم وجود دیدگاه مناسب نسبت به اثربخشی نظام ارزیابی اثر پایداری در سامان­دهی فعالیت­های توسعه، در بسیاری موارد تعارض وجود دارد، به‌طوری‌که بعضی آن را زیر بخش ارزیابی محیط­زیستی می­دانند؛ که این موضوع بیان­گر، نبود ظرفیت فرهنگی و معرفت‌شناسی در دست‌اندرکاران ذیربط فعالیت­های توسعه در کشور است. بر این اساس برنامه­ای اجرایی شامل پنج مرحله: ظرفیت­سازی، توسعه و تجهیز نهادی، برنامه­ریزی، اجرا و ارزشیابی با اولویت ظرفیت­سازی در نهادها و سازمان­ها و افراد تأثیرگذار بر فعالیت­های توسعه در افق‌های زمانی مختلف پیشنهاد گردید.

چکیده تحقیق حاضر با هدف نیاز سنجی آموزش محیط‌زیستی معلمان هنرستان­های اهواز انجام شد. تحقیق از نوع توصیفی- پیمایشی است. نمونه آماری تحقیق شامل 108 معلم (54 مرد و 54 زن) است که به صورت تصادفی و بر اساس جدول مورگان انتخاب شد. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته اطلاعات زیست‌محیطی می­باشد که بر اساس مؤلفه­های شابینا (2009) طراحی شد. تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از نرم­افزار SPSS انجام شد. جهت بررسی تفاوت معنی­دار بین متغیرها از آزمون t و آنالیز واریانس (ANOVA) و  ارتباط بین متغیرها از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که اطلاعات زیست محیطی معلمان مورد مطالعه در حد متوسط و در بخش­های تنوع زیستی، انرژی و منابع طبیعی در حد ضعیف است. نتایج دیگر این تحقیق نشان داد که بین جنسیت معلم و اطلاعات زیست‌محیطی تفاوت معنی­دار وجود ندارد ولی بین رشته تحصیلی و اطلاعات زیست‌محیطی تفاوت معنی­دار وجود دارد. هم­چنین بین تحصیلات و اطلاعات زیست‌محیطی ارتباط وجود ندارد. 

چکیده آلودگی‌های زیست‌محیطی و سهم واکنش‌های شیمیائی در این آلودگی‌ها موجب شده که شیمیدان‌ها به‌دنبال طراحی روش‌های شیمیایی فاقد آلودگی باشند. “شیمی سبز” به طبقه‌بندی و تعریف اصولی در راستای نیل به این هدف می‌پردازد و اصطلاحی است که برای اولین‌بار توسط پائول آناستاس، پیشنهاد شد و مفهوم آن عبارت است از ابتکار، طراحی و کاربرد محصولات و فرآیندهای شیمیائی برای کاهش یا حذف استفاده و تولید مواد خطرناک. شیمی سبز سبب جلوگیری از آلودگی منابع و یا کاهش آن شده و نقش مهمی در نیل به توسعه پایدار دارد. برخی از اصول شیمی سبز عبارتند از: استفاده از منابع تجدید‌شدنی، کاهش تعداد مراحل فرایندها، افزایش بازده انرژی، طراحی مواد و فرآورده‌های شیمیایی سالم‌تر، افزایش راندمان یا بازده فرآیندهای شیمیایی و استفاده از مواد اولیه کم‌خطر. امروزه فن‌آوری‌های مبتنی بر شیمی سبز به عنوان یک رویکرد جدید مورد توجه قرار گرفته که در این مقاله به بررسی مهم‌ترین راه‌های در حال توسعه در مورد حلال‌های سبز پرداخته شده است.

چکیده جای پای بوم شناختی ابزاری است که با ارائه مقایسه جامعی از تقاضا و مقدار عرضه منابع طبیعی، اهداف و راهبردهای مفید را در جلوگیری از تخریب­ها و نابرابری­های مادی بیان کرده و تصمیم­گیری­های نهادی را در مجرای درستی هدایت می­کند. در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و بهره­گیری از مطالعات کتابخانه­ای، اسنادی، آماری و هم­چنین روش جای پای اکولوژیکی، روند پایداری منابع آب و انرژی (برق، بنزین، نفت، نفت گاز و گاز طبیعی)، در سال 1393 ارزیابی شده است. در این پژوهش سعی شده است به این پرسش پاسخ داده شود که آیا فضای اکولوژیکی شهر ساری، توان برآوردن نیازهای اساسی جمعیت شهر را در تامین آب و انرژی دارد؟ نتایج نشان داده است که ردپای اکولوژیکی شهر ساری در منابع آب و انرژی 735/0 هکتار بوده است، که سهم میزان مصرف برق با 53/0 هکتار بیشترین سهم را در بین سایر موارد و کم­ترین میزان سهم، برای مصرف گاز طبیعی به میزان 0053/0 هکتار به ازای هر نفر بوده است. از آن­جا که ظرفیت­زیستی ایران 8/0 هکتار است، ردپای اکولوژیکی 735/0 هکتاری شهر ساری بدان معناست که بیش ازسهم خود، از ظرفیت­زیستی قابل تحمل کشور را به خود اختصاص داده است و با ادامه روند کنونی مصرف، شهر ساری برای تامین منابع آب و انرژی مورد نیاز به فضایی بیش از 73 برابر مساحت کنونی خود و فضایی بیش از 8/0 برابر مساحت استان نیازمند است.

چکیده دوره‏ی آموزشی محیط­یار دوره­ای­ است که از سوی اداره کل حفاظت محیط­زیست استان خوزستان با هدف ارتقاء دانش زیست­محیطی کودکان مدارس ابتدایی اجراء شده است. هدف از این مطالعه، ارزیابی طرح محیط­یار در ارتقای دانش زیست‌محیطی دانش­آموزان مدارس ابتدایی شهر اهواز می­باشد. تحقیق حاضر از نوع تحقیقات آزمایشی و از لحاظ هدف کاربردی به­شمار می­رود. تمامی دانش­آموزان مقطع ابتدایی شهر اهواز جامعه آماری این مطالعه را تشکیل دادند که از میان آن‌ها نمونه­ای به تعداد 1325 نفر از دانش­آموزان آموزش­دیده و آموزش­ندیده (گروه کنترل) با استفاده از روش نمونه­گیری کاملاً تصادفی نسبی، انتخاب گردید. این مطالعه در دو فاز انجام پذیرفت. فاز اول با استفاده از ابزار مشاهده و با هدف تبیین وضعیت کلی آموزش­ها و بررسی محتوای آموزشی انجام پذیرفت. در فاز دوم مطالعه با استفاده از پرسشنامه­ای محقق­ساخت بر مبنای محتوای آموزشی دوره، دانش زیست‏محیطی دانش‏آموزان بررسی گردید. داده­های فاز دوم بوسیله نرم­افزار SPSS (V20) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین میانگین دانش زیست­محیطی گروه کنترل و گروه آموزش‏دیده، تفاوت آماری معنی­دار وجود دارد. نتایج آزمون کای اسکوئر نیز رابطه میان سطوح دانش زیست‏محیطی و گروه‏های آزمایشی را تأیید نمود، که گویای موفقیت بالای دوره آموزشی بر ارتقاء سطح دانش زیست­محیطی دانش­آموزان دبستانی می‏باشد.