محیط زیست و توسعه فرابخشی

چکیده امروزه در کلانشهرها مدیریت اصولی و بهداشتی پسماندها یکی از مهم­ترین مسائل مربوط به حوزه مدیریت شهری می ­باشد. با رشد علم و فناوری مشخص شده است که بازیافت کردن مواد زائد یکی از مناسب­ترین گزینه­ ها در دفع پسماند می­ باشد. از طرفی مقدار قابل توجهی از پسماندهای جامد شهری از نوع پسماند آلی هستند. در صورت تبدیل این پسماندها به کود آلی که هم به حفظ محیط­ زیست کمک می­ کنند و هم باعث اشتغال­زایی می­شوند، از محصول نهایی تولید شده که در واقع همان کود کمپوست است می­ توان در کشاورزی به منظور بهبود بافت خاک، افزایش ظرفیت نگهداری و افزایش مواد آلی خاک بهره گرفت و هم از آن به عنوان جایگزینی مناسب به جای کودهای شیمیایی استفاده نمود. با توجه به اهمیت موضوع، این پژوهش به ارزیابی رایج­ترین فناوری­ های تولید کود از پسماند جامد شهری پرداخته است. فناوری­های مورد نظر در این پژوهش عبارتند از روش ورمی­کمپوست، کمپوست ویندرو (پشته­ای) و کمپوست راکتوری. به منظور بررسی جامع این فناوری­ ها از دو روش VIKOR و روش مجموع ساده وزنی (SAW) استفاده گردید. نتایج این پژوهش نشان داد که در بین فناوری­ های منتخب، فناوری ورمی­کمپوست بیشترین امتیاز را در هر دو روش مدل تصمیم ­گیری چند معیاره به­ دست آورده و به­ عنوان بهترین گزینه برای تولید کود از پسماند جامد شهری انتخاب می­ شود. پس از آن نیز فناوری کمپوست راکتوری و کمپوست ویندرو در رتبه­ های دوم و سوم قرار گرفتند.

چکیده تخریب زیستگاه یکی از عوامل مهم نابودی گونه ­هاست. اکوسیستم ­ها خدمات متنوعی برای انسان فراهم می­ نمایند و انسان برای ادامه حیات به مجموعه این خدمات نیازمند است. بدین منظور مطالعه حاضر با هدف شناخت اهداف طرح بازسازی زیستگاه برای مدیریت و حفاظت پوشش­ گیاهی و حیات ­وحش در زمستان سال 1399 انجام شد. برای تحقق اهداف مطالعه حاضر، با استفاده از کلیدواژه ­های بازسازی زیستگاه و اکولوژی بازسازی جستجو در کتابخانه ­های دیجیتال آنلاین، مرور منابع انجام پذیرفت. مطابق یافته­ های مطالعه حاضر، فرآیند بازسازی اکولوژیکی از سه جنبه شامل ساختار پوشش ­گیاهی، روند اکولوژیکی و عملکرد اکولوژیکی تشکیل شده است. هم­چنین یک طرح بازسازی زیستگاه موفق، از چهار هدف اصلی شامل احیای مجدد، برگشت اکوسیستم به حالت طبیعی، توان­ بخشی و بازسازی پیروی می ­نماید که از اولویت جهانی بالایی برخوردار هستند. تحقق اهداف بازسازی زیستگاه به درک مفهومی بیشتر پیرامون عوامل اکولوژیکی که موفقیت طرح بازسازی را تقویت می­کند مورد نیاز است. مدیریت منابع آبی بسیار دشوار و پیچیده است.

چکیده محیط زیست یکی از مباحث بسیار مهم امروزی می ­باشد که با توجه به فجایع امروزی که شاهد آن هستیم در صدر امور بین ­المللی قرار دارد. این فجایع ناشی از خساراتی هستند که از طرف اشخاص و یا دولت ­ها به محیط زیست وارد می­ شوند و بدیهی می­ نماید که بایستی قواعد مسؤولیت مدنی را حاکم بر آن بدانیم و جبران خساراتی که از طرف آنان وارد می ­گردد را برعهده آنان قرار دهیم. مسؤولیت مدنی ناشی از محیط زیست هم در قوانین بین ­المللی و هم در قانون ایران تعریف شده است ولی ممکن است تعاریف متفاوتی برای تعیین نوع مسؤولیت مدنی وجود داشته باشد. حال سوال این است که در صورت وارد شدن خسارت به محیط زیست، مسؤولیت مدنی ناشی از آن در حقوق ایران و اسناد بین­ المللی چگونه است؟ لذا در این مقاله به صورت تحلیلی- توصیفی و با روش کتابخان ه­ای به بررسی ماهیت مسؤولیت مدنی در حقوق ایران و اسناد بین ­المللی پرداخته و نحوه جبران آن­ ها و نکات ضعف و قوت آن­ ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد. تحقیقات نشان می ­دهد که مسؤولیت مطلق در این شرایط بهترین نوع مسؤولیت مدنی می­ باشد که می تواند در مورد خسارات محیط زیستی اعمال شود و بر همین اساس است که در اسناد بین ­المللی این نوع از مسؤولیت اتخاذ گردیده است؛ ولی در حقوق ایران مسؤولیت مدنی مبتنی بر تقصیر می­باشد که در مورد زیان ­های محیط­زیستی هم اعمال می گردد که با ماهیت محیط زیست متناسب نمی ­باشد.

چکیده این پژوهش کیفی با هدف بررسی چالش ­های ترویج سواد محیط ­زیستی زنان روستایی در استان کرمانشاه صورت گرفت. جامعه مورد مطالعه، صاحب­نظران محیط ­زیست، منابع­ طبیعی، ترویج کشاورزی و هم­چنین سازمان­ های مردم نهاد استان کرمانشاه بودند و نمونه ­ها به صورت هدفمند و با روش نمونه ­گیری ملاک محور انتخاب شدند. تحلیل محتوای داده ­ها نشان داد که عدم برنامه ­ریزی سیستماتیک، جامع و متناسب با زمینه، عدم مسؤولیت­ پذیری و پاسخگویی در قبال معضلات محیط زیست، عدم ارتباطات سازنده بین بخشی و فرابخشی، اولویت نبودن زنان روستایی در آموزش ­های محیط­زیستی، مشکلات مربوط به تأمین نیروی ماهر و بودجه کافی برای آموزش به­ ویژه آموزش زنان، سیاست ­ها و ساختار تشکیلاتی ناکارآمد، و حاکم نبودن دیدگاه ­های مدیریتی محیط ­زیست­گرا سبب عدم برنامه­ ریزی و اجرای صحیح برنامه­ ها و آموزش ­های محیط زیستی به­ ویژه برای زنان شده است. نتایج این مطالعه می­ تواند به برنامه­ ریزان در جهت ارتقاء سطح آموزش ­های محیط زیستی زنان روستایی کمک نماید.

چکیده استخراج مواد معدنی نقش اساسی در توسعه اقتصادی، اجتماعی به همراه دارد، از طرفی معدن­کاری و فرآیندهای وابسته به آن، می­ تواند پیامدهای آسیب رسان بر اکوسیستم‌های طبیعی داشته باشد که از آن­ جمله می توان به آلودگی هوا، آب و خاک، و هم­چنین اثر بر روی تنوع زیستی و کاربری اراضی اشاره نمود. بنابراین با کمی­سازی این پیامدها و تخمین هزینه خسارات وارد بر خدمات بوم سازگان می‌توان با اعمال رهکارهای مبتنی بر پیشگیری و کنترل اثرات، تخریب بوم سازگان ­های کشور را کاهش داد. محدوده معدنی بوکسیت جاجرم به عنوان بزرگترین و مهم­ترین معدن بوکسیت کشور، در استان خراسان شمالی واقع شده است. معدنکاری فلز بوکسیت در طی فرآیند بهره­ برداری و استخراج ماده ارزشمند آلومینیوم، پیامدهای محیط ­زیستی منفی بر روی اکوسیستم‌های همجوار خود به همراه دارد. از آن­جایی که بیشترین محدوده اثر این معدن، اراضی کشاورزی پایین دست و اطراف محدوده استخراجی این منطقه به میزان 6000 هکتار می­ باشد، لذا در این تحقیق هزینه خسارات محیط ­زیستی معدن با استفاده از رویکرد انتقال منفعت بر روی این بیوم برآورد گردیده است. هزینه خسارات وارد بر خدمات بوم سازگان ناشی از معدنکاری فلز بوکسیت در اراضی زراعی (برای مساحت 1000 هکتار از اراضی تحت تأثیر)، 2481375 میلیون ریال  (معادل  9925500 دلار) در سال (2021) تخمین زده شده است، که این خود اهمیت بازسازی معدن و هم­چنین احیای اکولوژیکی بعد از فعالیت معدنکاری در منطقه مزبور را می­رساند. استفاده از ابزارهای اقتصادی در جهت پیشگیری و کنترل اثرات ناشی از فعالیت­ های معدنکاری بسیار ضروری است.

چکیده مطالعه حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر نهادینه‌سازی فرهنگ محیط‌زیستی در ورزش به روش ترکیبی(متوالی-اکتشافی)، در دو گام کیفی و کمی انجام شده است. نخست به‌منظور شناسایی عوامل اثرگذار، از روش کیفی بهره­ گرفته شد. جامعه موردمطالعه در بخش کیفی را صاحب نظران حوزه ورزش و محیط‌زیست (کارشناسان کمیته‌های تخصصی ورزش و محیط ‌زیست، کمیته ملی المپیک و سازمان حفاظت محیط‌زیست) تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند 25نفر از آنان به ­عنوان نمونه موردمطالعه قرار گرفتند. گردآوری داده ­ها با مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند تا زمان رسیدن به اشباع داده صورت گرفت. تجزیه‌وتحلیل محتوای مصاحبه ­های میدانی نیز با استفاده از روش تحلیل‌محتوا با رویکرد استقرایی، انجام شد. در گام دوم (رویکرد کمی) اثر عوامل مختلف بر نهادینه‌سازی فرهنگ محیط‌زیستی در ورزش ارزیابی شد. جامعه آماری در بخش کمی شامل کارکنان دولت، اساتید دانشگاه، دانشجویان و سایر مشاغل مرتبط بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده تعداد 412 نفر از آنان به­ عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزارگردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق ­ساخته بود. بررسی روایی- صوری و محتوایی پرسشنامه با نظرخواهی از صاحب نظران و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (≤α7/0) مورد تأیید قرارگرفت. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با نر­م­افزار spss₂₂ انجام شد.  براین اساس نتایج به‌دست آمده چهار عامل انگیزشی- حمایتی، حکومتی- مدیریتی، فرهنگی- اجتماعی و سیاستی- حمایتی شناسایی شد که در مجموع 66/65% واریانس نهادینه‌سازی فرهنگ محیط‌زیستی در ورزش کشور را تبیین می‌کند. به علاوه، رسانه به سبب نقش مهمی که در اطلاع‌رسانی، گفتمان‌سازی جامعه و تأثیر بر افکارعمومی دارد، باید به عنوان یکی از اولویت‌های اصلی نهادینه‌سازی فرهنگ محیط‌زیست در ورزش، مدنظر باشد.